فراتاب: افزایش روند زنکشی در چهار ماه نخست امسال (۱۴۰۴) و عدم حمایت کافی قانون از قربانیان، موجب نگرانی جدی نهادهای حقوق بشری شده است.
زنکشی، پدیدهای جهانی است که در بسیاری کشورها از جمله ایران همچنان در حال گسترش است. طبق آمار سازمان ملل متحد، سالانه حدود ۵۰۰۰ قتل ناموسی در جهان رخ میدهد که بیشتر آنها مربوط به جنوب آسیا، شمال آفریقا و خاورمیانه است. در ایران، زنکشی با انگیزههای ناموسی و جنسی رایج بوده و ریشه در مناسبات فرهنگی، سنتهای پدرسالارانه و ضعف قوانین حمایتی دارد.
آمار قتل زنان در چهار ماه اخیر
براساس گزارش رسانههای حقوق بشری، دستکم ۷۳ زن و دختر در ایران طی فروردین تا تیر ماه به دست اعضای خانواده یا نزدیکان مرد خود کشته شدهاند. برخی منابع دیگر، میانگین 40 تا 50 نفر را ثبت کردهاند و تعداد واقعی را بسیار بیشتر میدانند که دلیل آن را ضعف شفافیت و نبود آمار رسمی عنوان کردهاند. با وجود اهمیت بسیار این بحران، رسانههای داخلی همچنان از انتشار دقیق این آمار خودداری میکنند.
افزایش زنکشی از منظر جامعهشناختی
«مرضیه ابراهیمی» در همین زمینه به ایبنا گفته است: «زنکشی تحت تأثیر عوامل روانی، اقتصادی، جنسی و ناموسی اتفاق میافتد و معمولاً در خانه، با سلاح سرد یا خشونت فیزیکی رخ میدهد. او تأکید میکند نبود حمایت اجتماعی، ترس از طلاق و ساختار مردسالار بستر این جنایات را فراهم میکند و برای مقابله با آن باید ریشهها را و نه صرفاً نتایج را بررسی کرد.»
زنستیزی از دیدگاه روانشناسی
«مریم امیری»، روانشناس بالینی، معتقد است: «بخش زیادی از قتل زنان در فضای خانه و در سکوت رخ میدهد. جایی که زنان به دلیل نگاه سنتی و قوانین نابرابر، ترس از طرد و سرزنش اجتماعی، در برابر آزار جسمی و روانی سکوت میکنند.« او هشدار میدهد: «نبود قوانین حمایتی و کاهش مجازات قاتلان به بهانه غیرت، خانه را به محیطی ناامن برای زنان تبدیل کرده است.»
قانون چگونه ناکام است؟
در همین رابطه «شیما قوشه»، وکیل دادگستری، در گفتوگو با بهارنیوز میگوید: متأسفانه جامعه و قانون به مردان این باور را دادهاند که زنان مایملک آنان هستند. بخشی از این نگاه از قانون و بخشی دیگر از سنت پدرسالار نشأت میگیرد. به گفته او، بدون اصلاح قوانین کیفری و مدنی، تلاشهای فرهنگی و آموزشی به نتیجه نخواهند رسید.
راهحل کجاست؟
طبق منشور حقوق بشر، حق حیات یک حق ذاتی برای هر انسانی است و هیچ فردی، سیستمی و فرهنگی حق نقض آن را ندارد. از اینرو، برای مقابله با زنکشی، باید اقدامات چندجانبه و مؤثر از جمله؛ تصویب قوانین حمایتی، آموزش عمومی، ارائه خدمات رواندرمانی و حمایت اقتصادی از زنان به عنوان قشر آسیبپذیر در دستور کار قرار گیرد.
گزارش از کوهستان منبری از اعضای مدرسه روزنامهنگاری فراتاب / ترم مقدماتی از دوره 16.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
