مقدمه: «اصل قانون است و قانون ساز او / اصل آغاز است و پایان راز او / گر سر از برج فلک بیرون بری / بشنوی آن ساز وآن آواز را» این روزها مرتبا پایاننامه های فراوانی در دوره های کارشناسی ارشد و دکترا در رشتههای حقوق بینالملل و حقوق جزا، پیرامون مسائل گوناگون حقوق کیفری بین الملل تالیف و نگارش میشود این بخت برخوردا ، بیتردید مرهون اثرات و پیامدهای دیوان کیفری بینالمللی است، نهادی که وظیفه دارد هرگاه دادگاههای داخلی کشورها از صحنه غایب شوند به جای آنها بنشیند و به برخی از مهمترین جرایم بینالمللی رسیدگی کند.»
مسئولیت کیفری در حقوق بینالملل عمدتا متوجه افراد است بر خلاف آنچه در باور عامه گمان میرود که صرفا مختص دولتهاست. در واقع ICC به خودی خود جایگزین و هم تراز محکمههای داخلی نیست بلکه زمانی به موضوع ورود پیدا میکند که دولتها به عمد نخواهند یا قادر نباشند رسیدگی منصفانه و درستی در خصوص جرایم تعریف شده به عمل آوردند.
مشخصات کتاب
- عنوان کتاب: اسناد دیوان کیفری بین المللی
- تالیف و تدوین: دکتر محمدجواد شریعت باقری
- ناشر: انتشارات جنگل ، جاودانه
- ناظر فنی: امین لشکری
- نوبت و تیراژ: چاپ چهارم ۱۳۹۳
- تعداد صفحات: ۳۲۰ ص
- نوع جلد: شومیز
- یادداشت: پارسی _انگلیسی
نویسنده کتاب
محمد جواد شریعت باقری حقوقدان، قاضی، مترجم و استادیار دانشگاه، همچنین سردبیر دو فصل نامه «نقد و تحلیل آرای قضایی» میباشد. وی به مدت شش سال ریاست دانشگاه علوم قضایی را بر عهده داشت. شریعت باقری پس از اتمام دوره کارشناسی و کارشناسی ارشد از دانشگاه تهران از سوی وزارت علوم در سال ۱۳۶۹ به فرانسه اعزام شد و در دانشگاه استراسبورگ در رشته حقوق بینالملل موفق به اخذ مدرک دکترا شد. شایان ذکر است بدانیم او در بسیاری از نشستها و مذاکرات بینالمللی به نمایندگی از ایران حضور داشته از جمله در کنفرانس رم برای تاسیس دیوان کیفری ۱۹۹۸ و اجلاس حقوق بشر ژنو، مذاکرات ایران با اتحادیه اروپا مذاکرات فضایی با کشورهای روسیه، کویت و اکراین.
شریعت باقری در کنار تالیفات متعدد بالغ بر ۵۰ مقاله علمی را ترجمه و به نگارش درآورده از شاخصههای فردی ایشان اشعار متعددی است که با الهام از واژگان حقوقی و کیفری می سراید: «این جهان را آن هگل استیزه کرد مارکس افزون شد به گوش آویزه کرد / مفتخر گردید با جنگ و ستیز / در توهم کو جهان پاکیزه کرد»
محتوا و آموزههای کتاب
مهمترین سند اساسنامه تاسیس آن است که در ۱۳ بخش و ۱۲۸ ماده بنای اصلی این ساختار نوین را برپا کرده در بخش مربوط به رسیدگیهای قضایی با دو متن مهم در کتاب مواجه میشویم یکی آیین دادرسی و شیوه طرح دعوای کیفری در دیوان و دوم عناصر جرم و جرایم داخل در صلاحیت دیوان که شامل جرم نسل کشی، جنایت علیه بشریت، جرایم جنگی و تجاوز میباشد. مترجم علاوه بر اساسنامه دیوان که راس آن اساسنامه رُم است برآن شده تا قطعنامهها و موافقتنامه روابط بین دیوان و سازمان ملل متحد، امتیازات و مصونیتهای دیوان و در نهایت فهرست کشورهای امضا کننده و عضو اساسنامه را در این مجموعه بگنجاند.
اثرگذاری کتاب بر مخاطب
با مطالعه این کتاب خواننده میفهمد که حقوق بینالملل فراتر از صدور بیانیه و توصیههای اخلاقی است چنانچه در مواجه با برخی جرایم، سازوکارهای قضایی در نظر گرفته شده، همچنین این مجموعه میتواند تا حدودی نقشه راهی باشد برای علاقمندان به حوزه حقوق و علوم سیاسی بالاخص آن دسته از مخاطبان که جرایم جنگی، دادگاههای بینالمللی و مسئولیت کیفری رهبران سیاسی و دولتها را در ارتکاب تجاوز و جنایت علیه بشریت دنبال میکنند.
نویسنده: هلاله مسعود، پژوهشگر حقوق بینالملل و از اعضای مدرسه روزنامهنگاری فراتاب
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
