فراتاب: یکی از مهم‌ترین مطالبات صنفی در حوزه تأمین اجتماعی، تعیین تکلیف بیمه کارگران ساختمانی است. این کارگران طی سال‌های اخیر نسبت به محدودیت سهمیه، نحوه پذیرش بیمه‌شدگان جدید و بازرسی‌های دوره‌ای سازمان تأمین اجتماعی انتقاد داشته‌اند.
به گفته بیشتر سندیکاها و نمایندگان کارگران، وضعیت سهمیه بیمه کارگران ساختمانی طی نزدیک به شش سال گذشته با ابهام‌هایی همراه بوده است. کارگران ساختمانی که بخش قابل توجهی از آنان با کار فصلی و پروژه‌ای امرار معاش می‌کنند، معتقدند شیوه احراز اشتغال باید با واقعیت این بازار کار هماهنگ باشد؛ زیرا بیکاری موقت میان دو پروژه الزاماً به معنای ترک حرفه کارگری ساختمان نیست.
برای کارگری که در یکی از مشاغل پرخطر کشور فعالیت می‌کند، استمرار پوشش بیمه‌ای اهمیت بیشتری دارد. حوادث ناشی از کار، ازکارافتادگی و ناتوانی در تأمین هزینه‌های زندگی می‌تواند پیامدهای سنگینی برای کارگران فاقد پوشش بیمه‌ای داشته باشد. از همین رو، تعیین تکلیف سهمیه و جلوگیری از قطع بیمه کارگران واقعی، از مطالباتی است که مدیریت جدید تأمین اجتماعی با آن مواجه خواهد بود.
بازنشستگان؛ همسان سازی همچنان محل مطالبه
در سوی دیگر، بازنشستگان قرار دارند؛ گروهی که وضعیت معیشتی آنان طی سال‌های اخیر به یکی از مهم‌ترین مسائل اجتماعی تبدیل شده است. کاهش قدرت خرید، افزایش هزینه‌های زندگی و فاصله میان مستمری و مخارج خانوار، باعث شده اجرای همسان سازی حقوق به یکی از مطالبات اصلی بازنشستگان تبدیل شود. همسان سازی با هدف کاهش شکاف میان دریافتی بازنشستگان در قوانین و برنامه‌های کشور پیش‌بینی شد، اما اجرای آن انجام نشده است. در دوره ۲۲ماهه مدیریت مصطفی سالاری نیز این مشکلات پایان نیافت. بازنشستگان در این دوره همچنان درباره وضعیت معیشتی، میزان مستمری و نحوه اجرای همسان سازی مطالبه‌گری کردند.
سازمانی با یک چالش بزرگ‌تر؛ ناترازی منابع
اما مشکلات تأمین اجتماعی تنها به مطالبات بیمه‌شدگان و بازنشستگان محدود نمی‌شود. ناترازی منابع و مصارف، افزایش تعهدات و ضرورت ایجاد منابع پایدار، از چالش‌های ساختاری این سازمان است. تأمین اجتماعی سازمانی است که تصمیم‌های آن با زندگی میلیون‌ها نفر ارتباط دارد؛ بنابراین مدیریت آن علاوه بر پاسخگویی به مطالبات جاری، باید بتواند منابع لازم برای تعهدات بلندمدت را نیز تأمین کند.
سالاری در دوره اخیر مدیریت خود از برنامه‌هایی برای اصلاح ساختار و کاهش ناترازی سخن گفته بود؛ از جمله طرح خروج از بحران ناترازی، بیمه متمرکز و شعب یکپارچه، توسعه خدمات غیرحضوری، تحول دیجیتال، سامانه رسیدگی به اسناد پزشکی و پرونده سلامت الکترونیک بیمه‌شدگان. با این حال، اجرای چنین طرح‌هایی در کنار مشکلات مالی سازمان و مطالبات گسترده بیمه‌شدگان، همچنان نیازمند سیاستگذاری بلندمدت و منابع پایدار است.
مدیری با دو دوره حضور در تأمین اجتماعی
مصطفی سالاری پیش از این نیز سابقه مدیریت تأمین اجتماعی را داشته است. او نخستین بار از تیر ۱۳۹۸ تا شهریور ۱۴۰۰ مدیرعامل سازمان بود و پس از یک وقفه، بار دیگر به این سازمان بازگشت. سالاری در یادداشت خداحافظی خود در ۲۲ مرداد، دوره اخیر مسئولیتش را ۲۲ ماه عنوان کرد و از کارکنان سازمان، بازنشستگان، کارگران، کارفرمایان و بیمه‌شدگان خداحافظی کرد.
دوره مدیریت او در شرایطی پایان یافت که بخشی از مطالبات جامعه تحت پوشش تأمین اجتماعی همچنان پابرجا بود؛ از مسائل مربوط به همسان سازی و معیشت بازنشستگان گرفته تا بیمه کارگران ساختمانی و چالش‌های مالی سازمان.
مدیر جدید در برابر مطالبات قدیمی
غلامحسین محمدی اکنون با حکم وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به عنوان سرپرست سازمان تأمین اجتماعی منصوب شده است. بر اساس معرفی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، محمدی دانش‌آموخته دکتری مدیریت ـ سیاستگذاری عمومی از دانشگاه تهران است و در دولت چهاردهم سابقه معاونت وزیر و ریاست سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای کشور را داشته است. قائم‌مقامی سازمان بازنشستگی شهرداری تهران، عضویت در هیأت‌مدیره سازمان شهرک‌های صنعتی و مدیریت شرکت‌های دانش‌بنیان نیز در سوابق او ذکر شده است. با آغاز دوره جدید مدیریتی، پرسش اصلی این است که محمدی چگونه با مجموعه‌ای از مطالبات قدیمی و مشکلات ساختاری سازمان مواجه خواهد شد. برای کارگران، تعیین تکلیف بیمه و سهمیه کارگران ساختمانی اهمیت دارد؛ برای بازنشستگان، معیشت و اجرای کامل و عادلانه متناسب‌سازی؛ و برای خود سازمان، مسئله ناترازی و تأمین منابع پایدار.
تغییر مدیرعامل می‌تواند آغاز یک دوره تازه باشد، اما موفقیت آن زمانی برای جامعه تحت پوشش قابل لمس خواهد بود که نتیجه آن در زندگی کارگران و بازنشستگان دیده شود. اکنون محمدی در رأس سازمانی قرار گرفته که بیش از هر چیز، به جای وعده‌های تازه، انباشت مطالبات قبلی کمتر شود.
نویسنده: سعدالله (سعید) محمدی، از اعضای مدرسه روزنامه‌نگاری فراتاب – دوره هفدهم
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
