فراتاب: با وجود تلاش‌های خودجوش مسئولان کتابخانه استاد هژار، اقبال نسل جوان به خلاصه‌های مجازی، قفسه کتاب‌های تاریخ و فلسفه را کاملاً خلوت کرده است.
دو سال پیش، این دیوارهای ساکت پر از نفس‌های پرشتاب بود. صدای ورق زدن‌های سریع، پچ‌پچ‌های کوتاه در راه‌روها و نگاه‌های خسته‌ای که به صفحه‌های ضخیم کنکور گره خورده بود، به کتابخانه استاد هژار زندگی می‌بخشید. ما آن روزها پشت همین میزها برای آینده می‌جنگیدیم؛ رویایی که بالاخره پا گرفت و خیلی از ما را راهی صندلی‌های دانشگاه کرد.
امروز که پس از دو سال دوباره قدم به این سالن گذاشتم، سکوتی سنگین به استقبالم آمد؛ سکوتی نه از جنس تمرکز و خواندن، بلکه از جنس خالی بودن. صندلی‌های ردیف‌شده، چشم‌انتظارِ همان شور و ازدحام قدیمی بودند، اما جز بازتاب مبهم گام‌های من و صندلی‌های خالی، هیچ‌کس آنجا نبود. انگار آن زرق‌وبرق و رفت‌وآمد، غباری بود که با رفتن ما نشست. کتابخانه باز شده بود، اما هنوز نفس نمی‌کشید؛ سایه‌ای خاموش از روزهایی که هزاران امید پشت میزهایش بیدار می‌ماندند.
مقدمه: همین سکوت قفسه‌های تحلیلی، مسئله‌ی اصلی این گزارش میدانی است؛ بررسی منطقه‌ای که با وجود داشتن بیش از هزار عضو فعال، با بحران جدی دوری از کتاب تاریخ و فلسفه سیاسی دست‌وپنجه نرم می‌کند. آماری که نشان می‌دهد چرا نسل ۱۸ تا ۲۵ سال، اندیشیدن عمیق را از سبد مطالعه خود حذف کرده است.
میراث خلوت قفسه‌های اندیشه
بررسی وضعیت کتابخانه استاد هژار نشان می‌دهد که جامعه با نوعی گسست از متون تحلیلی و مبنایی مواجه شده است. در حال حاضر، بیشترین آمار امانت کتاب به حوزه‌های روان‌شناسی، رمان و منابع کنکوری اختصاص دارد و متون تاریخی و فلسفه سیاسی کاملاً به حاشیه رفته‌اند. این تحول نگران‌کننده باعث شده تا اندک مراجعه‌کنندگان این بخش نیز منحصر به افراد مسن و بازنشسته باشند و نسل جوان از شناخت ریشه‌های تاریخی خود فاصله بگیرد. بیشترین عضو کتابخانه منحصر به خانم های خانه‌دار بود که در بین 30 تا 40 سال بودند و کمترین عضو کتابخانه نسل جدید بود و کمترین آمار کتابخوانی داشتند
مسئولیتِ برزمین‌مانده‌ی نهادهای شهری
کم‌کاری مسئولان شهری و عدم تامین منابع به‌روز، عامل دیگری در دوری نسل جوان از مطالعه‌ی عمیق است. خانم هایده خضری‌اقدم، یکی از مسئولانه کتابخانه استاد هژار در این باره می‌گوید: «یکی از دلایلش فضای مجازی و شبکه‌های اجتماعی هستش و بیشتر افراد به دنبال خلاصه‌نویسی از این مبحث هستند و چون بحث تاریخی و فلسفه سخت هستش خیلی مراجعه کننده نداره». این روند نشان می‌دهد بدون بودجه، فرهنگ‌سازی و خرید کتاب‌های جدید، نمی‌توان انتظار جذب مخاطب فعال را داشت.
ضرورتِ تغییر و فرهنگ‌سازی
برگشتن نسل جوان به سمت کتاب‌های تاریخی و فلسفه سیاسی نیازمند یک اراده جمعی و مدیریت مسئولانه در سطح شهر است. متولیان فرهنگی باید با تامین کتاب‌های به‌روز و جذاب، برگزاری نشست‌های معرفی کتاب و تشویق جوانان، این فاصله را پر کنند. اگر امروز برای پیوند جامعه با متون تحلیلی فرهنگ‌سازی نشود، ریشه تفکر عمیق در این منطقه روزبه‌روز ضعیف‌تر خواهد شد.
آینده‌نگری و مسئولیت اجتماعی
کاهش تمایل نسل جوان به مطالعه کتاب‌های تاریخی و فلسفی، زنگ خطری جدی برای رشد فکری جامعه است که بیش از هر چیز از انفعال مسئولان شهری و عدم فرهنگ‌سازی ریشه می‌گیرد. با این حال، تکیه بر ظرفیت‌های موجود، مانند پویایی اعضای فعال کتابخانه استاد هژار و تشکیل نشست‌های نقد و معرفی کتاب، مسیر روشنی را برای تغییر فراهم می‌سازد. جبران این خلاء نیازمند مسئولیت‌پذیری مسئولان شهری در تأمین کتاب‌های به‌روز و تلاش همگانی برای پیوند دادن دوباره نسل جدید با این آگاهی‌های بنیادی است.
نویسنده: پیشوا حبیبی از اعضای مدرسه روزنامه‌نگاری فراتاب – دوره17م
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
