فراتاب: «ملیت به مفهوم امروزی بیشتر از آنکه تاثیر خون و نژاد باشد، شناختی مشترک است که محصول علاقهای مشترک میباشد. اشپرینگر نویسنده اتریشی میگوید: ملیت یک فرد با نسبت دادن او به ریشه گروهی معین، مشخص میگردد ... مردمی که دارای زبان، دین، اخلاق، عادات، تاریخ و رسوم یکسان هستند، تشکیل یک ملت میدهند ... گاهی حس مشترکی که از دو ریشه متفاوت است، آنقدر به یکدیگر پیوند دارد که در حد خود، نمونهای از یک ملیت نوین و حس تازه به وجود میآورد ... سیاوش باستان شخصیتی است که از خون ایرانی-تورانی زاده شده. منطق ایجاب میکند که سیاوش زمانه، ملتی یا جمعیت پدید آمده از اختلاط و اشتراک ریشههای ایران و توران باشد.»
این جملات هسته مرکزی ایده رسولزاده درباره دولت-ملت آذربایجان است. رسولزاده در این اثر از شخصیت سیاوش شاهنامه، که ریشه مشترک ایرانی و تورانی داشت، الگو میگیرد. وی آذربایجان را به سیاوش تشبیه میکند که فرهنگش از دو فرهنگ ایران و توران تاثیر پذیرفته اما در عین حال ملیتی مختص به خود پدید آورده است. سیاوش برای از میان برداشتن اختلافات میان ایران و توران راه صلح و تعامل را در پیش گرفته بود؛ بنابراین، آذربایجان عصر امروز نیز خودمختاری یا استقلال خود را نه بر اساس ضدیت با ایران یا توران، بلکه با تعامل میان این دو کشور به دست خواهد آورد و بانی صلح میان این دو رقیب کهنه خواهد بود.
مشخصات کلی کتاب
- نام کتاب: سیاوش زمانه
- نویسنده: محمدامین رسولزاده
- مترجم: پرویز زارع شاهمرسی
- انتشارات: نامشخص/ کتابخانه ملی ایران 84-47495م
- چاپ اول: 1386
- نسخه چاپی این کتاب بسیار کمیاب بوده اما نسخه الکترونیکی آن در اینترنت به صورت رایگان در دسترس است.
درباره نویسنده
محمدامین رسولزاده، روزنامهنگار و سیاستمدار، یکی از تاثیرگذارترین شخصیتهای خاورمیانه در قرن بیستم به حساب میآید. او در ۳۱ ژانویه ۱۸۸۴ در روستای نوخانی باکو، در دوران سلطنت تزارها، چشم به جهان گشود. در هفده سالگی «سازمان جوانان مسلمان» را تشکیل داد. ارگان این سازمان با نام «همت» را که بعدها «تکامل» نام گرفت منتشر کرد. از موسسان حزب هُمّت در آذربایجان شوروی بود. بعدها و در زمان استبداد صغیر به ایران میآید و به همراه عدهای از مشروطهخواهان فرقه دموکرات را تاسیس میکند. روزنامه «ایران نو»، ارگان حزب دموکرات ایران، را که سبک نوینی از روزنامهنگاری را در ایران رواج داد را منتشر میکند. بعدها حزب «مساوات» در آذربایجان شوروی را تاسیس کرده و در پی آن بنیانگذار نخستین جمهوری دموکراتیک دنیای اسلام، جمهوری خلق آذربایجان، در سال ۱۹۱۸ میلادی میشود. پس از سقوط این جمهوری به دست شوروی، در سال ۱۹۲۰، به ترکیه رفته و تا پایان عمر در آنجا ساکن میشود. وی در ۶ مارس ۱۹۵۵ در آنکارا چشم از جهان میبندد.
ملّتِ صلح
رسولزاده که این کتاب را در ۸ قسمت نوشته و درصدد است تا با ارائه دیدگاهی صلحجویانه، نقشی متفاوت برای آذربایجان قائل شود. وی ریشههای فرهنگی آذربایجان را متاثر از دو فرهنگ ایرانی و تورانی دانسته، در عین حال، ملت آذربایجان را دارای ملیتی مجزا از این دو معرفی میکند. وی با تکیه بر این اشتراکات است که ادعا میکند آذربایجان میتواند نقشی صلحآمیز بین ایران و توران ایفا کند.
آذربایجان؛ بانی صلح و تعامل
آنچه بیش از همه نظر نگارنده را در این کتاب جلب کرد نقشی است که رسولزاده برای آذربایجان متصور میشود. با تکیه بر این ایده، آذربایجان استقلال خود را از دل تعارضات میان ایران و توران بیرون میکشد و در عین حال در رابطهای تعاملی با آنها نقشی صلحجویانه میان این دو رقیب ایفا میکند.
نویسنده: سینا انوری کاردرمانگر؛ علاقهمند به حوزه بهداشت و درمان و مسائل اقتصادی منطقه آذربایجان و عضو کلاس آموزش روزنامهنگاری و برندسازی فراتاب – دوره 15.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
