فراتاب: فاجعه بزرگ در کشورش رخ داد و قحطی شدید جان حدود ۱.۵میلیون نفر را گرفت. برایش سخت بود که در کلاس بنشیند و نظریههای اقتصادی تدریس کند، تصمیم گرفت برای مردم اطرافش کاری انجام دهد حتی اگر شده فقط به یک انسان کمک کند، شروع به دادن وامهای کوچک از پسانداز خودش به فقیرترین ساکنان جامعه کرد و سرانجام یک بانک تاسیس کرد، که به یک الگوی جهانی در کاهش فقر از طریق وامهای خرد تبدیل شد. این گزارش در خصوص محمد یونس، اقتصاددان برنده جایزه نوبل و گزینه معترضان بنگلادش برای رهبری دولت است.
محمد یونس کیست؟
او در سال ۱۹۴۰ در شهر بندری چیتاگونگ در جنوب شرقی بنگلادش به دنیا آمد و در دانشگاه داکا تحصیل کرد و سپس موفق به دریافت بورسیه معتبر فولبرایت از دانشگاه وندربیلت آمریکا شد. دانشگاهی که دکترای اقتصاد خود را از آنجا دریافت کرد. در سال ۱۹۷۲، یک سال پس از استقلال بنگلادش از پاکستان، به کشورش بازگشت و به تدریس در دانشگاه چیتاگونگ پرداخت. او به دلیل تاسیس گرامین بانک و پیشگامسازی مفاهیم اعتباردهی خرد و سرمایهگذاری خرد، جایزه صلح نوبل ۲۰۰۶ را دریافت کرد. یونس چندین افتخار ملی و بینالمللی دیگر نیز دریافت کرده است از جمله نشان افتخار آزادی رئیسجمهوری را در سال ۲۰۰۹ و مدال طلای کنگره را در سال ۲۰۱۰ دریافت کرد. در سال ۲۰۰۸، وی در فهرست ۱۰۰ اندیشمند جهان در مجله فارن پالیسی رتبهی ۲ را به دست آورد. در فوریه ۲۰۱۱، یونس به همراه ساسکیا بریستن، سوفی آیزنمن و هانس ریتز با همکاری مشترک یونس تجارت اجتماعی - ابتکارات جهانی (YSB) را تأسیس کردند.
در سال ۲۰۱۲، وی به عنوان رئیس دانشگاه گلاسکو کالدونیا در اسکاتلند منصوب شد، این سمت را تا سال ۲۰۱۸ حفظ کرد. او چندین کتاب مرتبط با کارهای مالی خود منتشر کرد. یونس عضو هیئت موسس گرامین آمریکا و بنیاد گرامین است که از اعتبار خرد پشتیبانی میکنند.
محمد یونس، گزینه معترضان بنگلادش برای رهبری دولت
محمد یونس ۸۰ ساله، اقتصاددان، متخصص مالی و بانکی و یک کار آفرین. تنها بنگلادشی که توانست برنده جایزه صلح نوبل شود. جایزه صلح نوبل در سال ۲۰۰۶ میلادی را به خاطر ابتکار در نوآوری و کمک به سرمایهگذاری و اعتبار دهی به اقشار کم درآمد و حمایت از فقرا دادند.
او در مراسم صلح نوبل توضیح داد که چرا این جایزه به او تعلق گرفته است «کمیته نوبل نروژ با اعطای این جایزه به من از این ایده که صلح به طور جداییناپذیز با فقر پیوند خورده است حمایت کرد، فقر تهدیدی برای صلح است.»
بنگلادشیها به خاطر صلح نوبل مردی که به بانکدار فقرا معروف است هفتهها جشن گرفتند. محمد یونس با روشهای که بانک او در سرمایهگذاری خرد و اعتباردهی خرد ارائه کرده کمک کرد که اقشار آسیبپذیر فرصتهای کسبوکار به دست بیاورند او توانسته بود میلیونها نفر را به این صورت از فقر نجات بدهد.کار او الهامبخش ابتکارات مشابه در سراسر جهان بوده است. ابتکارات محمد یونس برای او محبوبیت داخلی به ارمغان آورد و یک اعتبار بینالمللی و همه اینها او را وسوسه کرد که پا در عرصه سیاست بگذارد و سیاست را تجربه کند. او تصمیم گرفت حزب خود را تشکیل بدهد، حزبی با نام قدرت شهروندان (ناگوریک شاکتی) ،حزبی که هیچوقت به طور کامل شکل نگرفت. اما این شهرت او برای شیخ حسینه نخستوزیر اقتدارگرای بنگلادش که از سال ۲۰۰۹ به قدرت رسیده بود خوشایند نبود. شیخ حسینه از داشتن رقیبی سرسخت و مورد حمایت مردم و بخصوص حمایت غرب احساس خطر کرد، و با او به دشمنی پرداخت و علیه او کارزار بدنامی راه انداخت حسینه، یونس را به مکیدن خون فقرا» متهم کرد و علیه او کارزارهای قضایی هم راه انداخت و محمد یونس با ۱۹۸ پرونده روبرو شد، با اتهاماتی چون اختلاس، رباهخواری و کلاهبرداری و به آمریکایی بودن هم متهم شد و به حبس محکوم شد که با قرار وثیقه آزاد و زندانی نشد.
۱۷۰شخصیت با نفوذ جهان از جمله باراک اوباما رئیسجمهور سابق آمریکا و بان کیمون دبیرکل پیشین سازمان ملل و بیش از ۱۰۰برنده جایزه نوبل در نامهای به شیخ حسینه از او خواستند،تا آزاد و اذیت قضایی علیه محمد یونس را متوقف کند. شورای حقوق بشر سازمان ملل هم از شرایط پیش آمده برای او ابراز نگرانی کرد.اما حالا شرایط تغییر کرده. او تنها چند روز پس از فرار شیخ حسینه به هند که ۱۵ سال با مشت آهنین بنگلادش را اداره کرد، به کشورش بازگشت. خانم حسینه پس از هفتهها اعتراض در بنگلادش که به رهبری دانشجویان صورت گرفت و صدها کشته برجای گذاشت، استعفا داد، حالا این محمد یونس است که در این شرایط هدایت کشور را برعهده گرفته است. شهرت دیرینه او در صداقت و اینکه او یک انسان کارآمد است،رهبران و معترضان و جنبش دانشجویان بنگلادش را وادرا کرد که از او بخواهند رئیس دولت موقت شود.به گفته خودش او ابتدا با پذیرش این مسئولیت مخالفت کرد،اما با اصرار دانشجویان و معترضان از او خواستند از پذیرش این مسئولیت شانه خالی نکند.حالا با پذیرش دولت موقت حضور او خارج از چالش نخواهد بود، او از مردم بنگلادش خواست تا از این پیروزی تاریخی بیشترین بهرهرا ببرند و این فرصت را از دست ندهند.حالا او باید با چند دهه تجربه، دانشاندوزی، اعتبار بینالمللی و محبوبیتی گسترده در این دوران گذار آرزوهای نسل جوانی را رقم بزند،که علیه اقتدارگرای انقلاب کردهاند و امیدوار هستند، یک کشور دموکراتیک را به دست بیاورند. آیا او میتواند رویای جوانان پرشور را رقم بزند؟
گزارش از نیما جمشیدی
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است
