فراتاب: ترکیه با وجود تعهد به استانداردهای حقوق بشر اروپایی، همچنان فعالان کُرد را بازداشت میکند؛ اقدامی که نقض صریح حقوق بشر محسوب میشود. رفتار با زندانیان کُرد در ترکیه تا چه حد با استانداردهای جهانی حقوق بشر فاصله دارد؟ و چرا این نقضها کمتر مورد توجه نهادهای بینالمللی قرار میگیرد؟
در سکوت سرد سلول انفرادی، صلاحالدین دمیرتاش نامهای در نامهای که آن را در پشت دیوارهای محکم و دربهای فولادی زندانش است این چنین مینویسد: «نمیتوانستم از درد هزاران همبندیام غافل باشم؛ کسی حرفی از شکنجه نمیزند، اما دیوارها فریاد میکشند. ما زندانیان فقط نمیخواهیم زنده بمانیم، ما حق داریم انسان بمانیم.»
در ترکیه، آزادی بیان برای کُردها مفهومی پرهزینه است. با وجود ادعای پایبندی به حقوق بشر، نقض این حقوق علیه کُردها همچنان ادامه دارد. محدودیتها و سرکوبها، صدای کُردها را در عرصههای سیاسی، فرهنگی و اجتماعی خاموش کرده و مانع از تحقق خواستههای قانونی و انسانی آنان میشود. این وضعیت نه تنها به جامعه کُرد آسیب میرساند، بلکه به ثبات و دموکراسی در کل کشور ترکیه ضربه زده و همچنان میزند.
تبعیض، حتی در زندان
سالهای طولانی است که ترکیه در برخورد با زندانیان کُرد، مسیر تبعیض و انکار را در پیش گرفته است. با اینکه خواستههای کُردها ریشه در حقوق بنیادین دارند، اصرار حکومت بر انکار هویت و حقوق آنان، تنها شرایط را وخیمتر کرده است. این تبعیضها نه تنها در برخوردهای روزمره، بلکه در نحوه دسترسی به امکانات و خدمات بهداشتی و حقوقی نیز به وضوح دیده میشود. زندانیان کُرد بارها از محرومیتهای غیرقانونی و رفتارهای تحقیرآمیز شکایت کردهاند. چنین سیاستهایی باعث افزایش بیاعتمادی و تنش میان جامعه کُرد و دولت شده و چشمانداز صلح را تاریکتر میکند.
شکنجه در هر نوع، محکوم است
با وجود انکار دولت ترکیه از شکنجه، اما گزارشها چیز دیگری را نشان میدهد. در همین رابطه میتوان به یک مورد از میان صدها مورد اشاره کرد: «در سال ۲۰۱۷ هنگامی که در شهر شانلیاورفا بازداشت شدم، ۱۲ روز مورد شکنجهی شدید قرار گرفتم. همچنین مشاهده کردم چندین نفر دیگر هم شکنجه شدند و دو کودک خردسال استخوان زانویشان شکست ... وضعیت تجاوز در بازداشتگاه بسیار وحشتناک بود.» این نوشته بخشی از گزارش «ابراهیم خلیل باران» فعال سیاسی کُرد و رئیس پیشین حزب پاکُرد است.
اروپایی شدن، کافی نبود
با وجود گزارشهای متعدد درباره شکنجههای جسمی و روانی زندانیان کُرد در ترکیه، سکوت جامعه بینالمللی و اقدامات ناکافی، مسئلهای دردناک و بیپاسخ برای کُردها باقی مانده است. این در حالی است که ترکیه عضو شورای اروپا، کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل، کنوانسیونهای بینالمللی حقوق بشر و سازمان همکاری اسلامی است.
صلح در ترکیه، پایان شکنجه؟
گرچه فرآیند صلح در ترکیه آغاز شده است، اما بسیاری از زندانیان کُرد همچنان در زندانها تحت شکنجه و فشارهای غیرانسانی قرار دارند. ترکیه باید صلح را نه در بیانیهها و رسانهها، بلکه از طریق اقدامات عملی اثبات کند. پایان شکنجه و آزادی فعالان سیاسی، مدنی و بیگناهان کُرد باید در اولویت نخست قرار گیرد.
گزارش از مهران ایرانسرشت از اعضای مدرسه روزنامهنگاری فراتاب – دوره 16.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
