فراتاب: در دل کوهستانهای قندیل، جایی که صدای گلولهها سالها پژواک داشت، اکنون زمزمهای از صلح شنیده میشود. حزب کارگران کردستان (پ.ک.ک)، که بیش از چهار دهه نماد مقاومت کردها در برابر انکار هویت و حقوقشان بود، با تصمیمی تاریخی به مبارزه مسلحانه خود پایان داد. این گزارش، نگاهی دارد به فراز و فرودهای این حزب از آغاز تا انحلال، با تمرکز بر نقاط عطفی که نهتنها سرنوشت یک گروه، بلکه آینده یک ملت را رقم زدند.
تولد در سایه انکار (۱۹۷۸)
در سال ۱۹۷۸، عبدالله اوجالان به همراه گروهی از دانشجویان چپگرای کُرد در آنکارا، حزب کارگران کردستان را بنیانگذاری کردند. هدف اولیه، مقابله با سیاستهای همگونسازی دولت ترکیه بود که زبان، فرهنگ و حتی وجود کُردها را انکار میکرد. پ.ک.ک با ایدئولوژی مارکسیستی-لنینیستی، خواهان تشکیل دولت مستقل کردستان شد.
مهاجرت به دره بقاع و آغاز آموزش نظامی (۱۹۸۰)
با افزایش فشارهای امنیتی، پ.ک.ک به دره بقاع در لبنان رفت و با حمایت سوریه، اردوگاههای نظامی برای آموزش چریکی ایجاد کرد. این مرحله نقشی مهم در شکلگیری ساختار نظامی حزب داشت و توان عملیاتی آن را افزایش داد.
آغاز رسمی مبارزه مسلحانه (۱۹۸۴)
در پاسخ به سرکوبهای گسترده، پ.ک.ک در سال ۱۹۸۴ وارد فاز نظامی شد. این مبارزه، گرچه با خشونت همراه بود، اما برای بسیاری از کُردها نماد مقاومت در برابر تبعیض سیستماتیک و محرومیتهای تاریخی بهشمار میرفت. درگیریها تا دهه ۹۰ ادامه یافت و هزاران روستا در مناطق کردنشین تخریب شد.
دستگیری عبدالله اوجالان و تغییر مسیر (۱۹۹۹)
با دستگیری عبدالله اوجالان در کنیا و انتقالش به زندان امرالی، حزب دچار تحول شد. رهبر زندانی، از درون زندان، ایدئولوژی جدیدی به نام «کنفدرالیسم دموکراتیک» را مطرح کرد که بر خودگردانی، برابری جنسیتی و همزیستی مسالمتآمیز تأکید داشت.
تلاش برای صلح و شکست آتشبس (۲۰۱۳-۲۰۱۵)
در سال ۲۰۱۳، مذاکرات صلح میان دولت ترکیه و پ.ک.ک آغاز شد. دورهای کوتاه از آتشبس باعث شد امیدها برای پایان درگیریها افزایش یابد. با شکست مذاکرات در سال ۲۰۱۵، خشونتها از سر گرفته شد و مناطق کردنشین بار دیگر گرفتار بحران شدند.
فعالیتهای پ.ک.ک در سوریه و تشدید تنشها با ترکیه (۲۰۱۶-۲۰۲۰)
در جنگ سوریه، نیروهای وابسته به پ.ک.ک نقشی مهم در مقابله با داعش ایفا کردند. این همکاریها با حمایت بینالمللی همراه شد، اما ترکیه این روابط را تهدیدی علیه امنیت خود تلقی کرد و حملات گستردهای به مناطق کردنشین سوریه انجام داد.
نقطه عطف تاریخی و انحلال رسمی حزب کارگران کردستان (۲۰۲۵)
در پی فراخوان عبدالله اوجالان در فوریه ۲۰۲۵، حزب در دوازدهمین کنگره خود تصمیم به انحلال گرفت. گروهی متشکل از ۳۰ جنگجوی حزب کارگران کردستان، شامل ۱۵ زن و ۱۵ مرد، به همراه چهار عضو ارشد از جمله بسه هوزات، رئیسمشترک شورای اجرایی کنفدرالیسم جوامع کردستان (ک.ج.ک)، روز جمعه ۲۰ تیر (۱۱ ژوئیه) سلاحهای خود را در نزدیکی غار تاریخی «جاسنه» در استان سلیمانیه اقلیم کردستان، بهصورت نمادین به آتش کشیدند. انتخاب محل نیز نمادین بود، غار جاسَنه در سال ١٩٢٣ نه تنها پناهگاه شیخ محمود حفید، از رهبران جنبش ملی کردها بود، بلکه چاپخانه و محل انتشار روزنامه"بانگ حق" نیز بود.
چشمانداز پیشرو
حزب کارگران کردستان، با تمام پیچیدگیها و نقدهایی که به آن وارد است، برای بخش گستردهای از کُردها نماد ایستادگی در برابر انکار و ظلم بوده است. اکنون با پایان مبارزه مسلحانه، فضایی تازه برای گفتوگوی سیاسی، تحقق حقوق انسانی و همزیستی پایدار پدید آمده است. این گزارش، نهتنها مرور یک مسیر مبارزاتی، بلکه ادای احترام به رنجهای مردم کرد و امیدی به آیندهای روشنتر است.
نویسنده محمد برین از اعضای کلاس روزنامهنگاری فراتاب – دوره 16.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
