فراتاب: ایران به سوی دوره‌ی جدیدی از انتخابات ریاست جمهوری حرکت می‌کند، و نگاهی به گذشته‌ی تاریخی این نهاد دولتی برای درک بهتر چالش‌ها و تحولات کنونی کشور ضروری است. در حالی که ایران به سوی دوره‌ی جدیدی از انتخابات ریاست جمهوری پیش می‌رود، نگاهی به گذشته‌ی تاریخی این نهاد دولتی بسیار مهم است تا به درک بهتری از چالش‌ها و تحولات کنونی کشور برسیم. از ابتدای انقلاب اسلامی تا به امروز، هر دوره‌ی ریاست جمهوری در ایران با تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی خاص خودش متمایز شده است که بر کشور و مردم آن تأثیرات عمیقی گذاشته است.
شروع این گزارش با دوره‌ی اولین رئیس‌جمهور انقلابی، ابوالحسن بنی‌صدر، آغاز می‌شود که پس از پیروزی در انتخابات ۵ بهمن ۱۳۵۸، با بحران‌های داخلی و جنگ ایران و عراق روبرو شد. دوره‌های بعدی نیز با نام‌هایی چون محمدعلی رجایی، علی خامنه‌ای، اکبر هاشمی رفسنجانی، محمد خاتمی، محمود احمدی‌نژاد، حسن روحانی و ابراهیم رئیسی ادامه یافت، هر کدام با سیاست‌ها و برنامه‌های خاص خود به قدرت رسیدند و تأثیرات متفاوتی بر روی کشور و مردم ایران داشتند. این گزارش سعی دارد با مرور دقیق و جامع دوره‌های مختلف ریاست جمهوری، نقش هر رئیس‌جمهور در توسعه و تغییرات کشور را به تصویر بکشد و به نحوی جامع به تحولات سیاسی، اقتصادی و اجتماعی در ایران پرداخته شود.
رئیس‌جمهور اول؛ ابوالحسن بنی‌صدر
تاریخ تولد:۲ فروردین ۱۳۱۲
تاریخ وفات:۲۹ مهر ۱۴۰۰
چگونگی به قدرت رسیدن: پیروزی در انتخابات ۵ بهمن ۱۳۵۸
احزاب پشتیبان: مستقل (با حمایت ضمنی جبهه ملی ایران و نهضت آزادی ایران)
ابوالحسن بنی‌صدر، اولین رئیس‌جمهور ایران پس از انقلاب اسلامی، با ورود به دوره‌ی خود، با بحران‌های جنگ ایران و عراق، بحران اقتصادی و عدم ثبات سیاسی مواجه شد. پس از اختلافات با آیت‌الله خمینی و حزب جمهوری اسلامی، در خرداد ۱۳۶۰ مجلس او را از ریاست‌جمهوری عزل کرد و در نهایت او از کشور فرار کرده و در تبعیدی خودخواسته در فرانسه زندگی کرد.
رئیس‌جمهور دوم؛ محمدعلی رجایی
- تاریخ تولد: ۲۵ خرداد ۱۳۱۲
- تاریخ وفات: ۸ شهریور ۱۳۶۰
- چگونگی به قدرت رسیدن: پیروزی در انتخابات ۲ مرداد ۱۳۶0
- احزاب پشتیبان: حزب جمهوری اسلامی
محمدعلی رجایی پس از عزل بنی‌صدر، با حمایت گسترده حزب جمهوری اسلامی به قدرت رسید. دوره‌ی کوتاه ریاست‌جمهوری او با بمب‌گذاری در دفتر نخست‌وزیری به پایان رسید و در این حادثه همراه نخست‌وزیر محمدجواد باهنر جانش را از دست داد. این دوره با تشدید حملات تروریستی داخلی و شرایط نامناسب اقتصادی همراه بود.
رئیس‌جمهور سوم؛ سیدعلی خامنه‌ای
- تاریخ تولد:۲۴ تیر ۱۳۱۸
- چگونگی به قدرت رسیدن: پیروزی در انتخابات ۱۰ مهر ۱۳۶۰
- احزاب پشتیبان: حزب جمهوری اسلامی
آیت‌الله سیدعلی خامنه‌ای پس از رجایی به ریاست‌جمهوری رسید و در دوره‌ی او، پایان جنگ ایران و عراق و بازسازی کشور انجام شد. او اولین رئیس‌جمهور ایران بود که دو دوره متوالی خدمت کرد و پس از پایان تقریبی دو دوره و به علت درگذشت امام خمینی از سوی مجلس خبرگان رهبری در سال 1368 به عنوان رهبر انقلاب انتخاب شد.
رئیس‌جمهور چهارم؛ علی‌اکبر هاشمی رفسنجانی
- تاریخ تولد: ۳ شهریور ۱۳۱۳
- تاریخ وفات: ۱۹ دی ۱۳۹۵
- چگونگی به قدرت رسیدن: پیروزی در انتخابات ۶ مرداد ۱۳۶۸
- احزاب پشتیبان: کارگزاران سازندگی ایران (در دوره دوم)
علی اکبر هاشمی رفسنجانی پس از پایان جنگ و در آغاز دوران بازسازی اقتصادی به قدرت رسید. سیاست‌های او بر توسعه زیرساخت‌ها و اقتصاد استوار بود. در دوران دوم ریاست‌جمهوری او، تلاش‌هایی برای گشایش روابط خارجی و سیاست‌های اصلاح اقتصادی انجام شد.
رئیس‌جمهور پنجم؛ سیدمحمد خاتمی
تاریخ تولد: ۷ مهر ۱۳۲۲
چگونگی به قدرت رسیدن: پیروزی در انتخابات ۲ خرداد ۱۳۷۶
احزاب پشتیبان: جبهه مشارکت ایران اسلامی و دیگر احزاب اصلاح طلب و میانه‌رو
سید محمد خاتمی با شعار اصلاحات و گشایش سیاسی و فرهنگی به قدرت رسید. دوره‌اش با افزایش آزادی‌های مدنی، تقویت جامعه مدنی و تلاش برای بهبود روابط بین‌المللی شناخته می‌شود.
رئیس‌جمهور ششم؛ محمود احمدی‌نژاد
- تاریخ تولد:۶ آبان ۱۳۳۵
- چگونگی به قدرت رسیدن: پیروزی در انتخابات ۳ تیر ۱۳۸۴
- احزاب پشتیبان: اصول‌گرایان
محمود احمدی‌نژاد با شعار بازگشت به اصول انقلاب اسلامی و عدالت اجتماعی به قدرت رسید. دوره‌اش با تاکید بر سیاست‌های اقتصادی و ضدغربی و نیز تنش‌های بین‌المللی به ویژه در موضوع هسته‌ای همراه بود.
رئیس‌جمهور هفتم؛ حسن روحانی
- تاریخ تولد: ۲۱ آبان ۱۳۲۷
- چگونگی به قدرت رسیدن: پیروزی در انتخابات ۲۴ خرداد ۱۳۹۲
- احزاب پشتیبان: اعتدال و توسعه
حسن روحانی با تمرکز بر تعامل با جامعه بین‌المللی و حل بحران هسته‌ای به قدرت رسید. توافق برجام و تلاش برای کاهش تحریم‌های بین‌المللی از دستاوردهای او محسوب می‌شود.
رئیس‌جمهور هشتم؛ ابراهیم رئیسی
- تاریخ تولد: ۲۳ آذر ۱۳۳۹
- تاریخ فوت: ۳۰اردیبهشت ۱۴۰۳
- چگونگی به قدرت رسیدن: پیروزی در انتخابات ۲۸ خرداد ۱۴۰۰
- احزاب پشتیبان: اصول‌گرایان
ابراهیم رئیسی با تأکید بر عدالت اقتصادی و مبارزه با فساد به قدرت رسید. دوره وی با تحریم‌های اقتصادی، تلاش برای تقویت روابط منطقه‌ای و مدیریت چالش‌های داخلی همراه بود او در بهار 1403 و یکسال مانده به پایان دوره نخست ریاست‌جمهوری‌اش رد سانحه‌ی سقوط هلی‌کوپتر جانش را از دست داد.
حال باید دید نهمین رئیس‌جمهور جمهوری اسلامی ایران چه کسی خواهد بود؟
گزارش از امیرحسین شعبانی
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است
