فراتاب – گروه فرهنگی: حسن زیرک (زاده 1300 خورشیدی /1921 در بوکان – در گذشته 1351خورشیدی /28 ژوئن 1972 در بوکان) خواننده سنتی و فولکلوریک زبان کوردی است. به حق نسبت خوانندگی به او کوتاهی در شناساندن این نابغه موسیقی است، چرا که صدای زیرک برای خودش ارکستر کردی می باشد و هر آوازش به یک نوع خواندن، زنده شده است؛ آوازی که ما را به وادی خموشان می برد به کردستان، به مرزهای بودن و نبودن، کوره راههای زندگی، آرزوهای انسانی، یک فرد عام، بریده از قدرت و ثروت، جفا و وفا.
زیرک با وجود نداشتن سواد خواندن و نوشتن؛ خود شعر می سرود، آهنگ می ساخت و آن را می خواند، آنگونه سرودن ساختن و خواندنی که ما را بدون توجه به اینکه چند بار این آهنگ ها را شنیده ایم سرزنده و شاداب می کند.
زیرک با ضبط بیش از 1500 آواز فولکلوریک _ برخلاف آنچه منتقدان و رقیبانش وی را مایه ی شرمساری موسیقی کردی می دانستند –گنجینه عظیم و فولکلوری غنی را تا ابد به جای گذاشته است. بیشتر ترانه های معروف وی، با همکاری استادانی همچون حسن یاحقی، حسن کسایی، جلیل شهناز، جهنگیر ملک، حبیب اله شهردار مشهور به همایون شهردار، مجتبی میرزاده، و احمد عبادی در رادیو کردی تهران و رادیو کردی کرمانشاه ضبط شده است.
حسن زیرک علاوه بر کردی سورانی، به زبان های هورامی، لری، فارسی و ترکی نیز آواز اجرا کرده و دارای سه مقام ترکی، هشت مقام فارسی، دو مقام هورامی است و شصت و چهار مقام به زبان کردی خوانده است. حسن زیرک در ارکستر موسیقی کردی برادران یوسف زمانی ارکستر مشیر همایون شهردار در تهران و ارکستر مجتبی میرزاده در کرمانشاه همکاری داشته و به اجرای برنامه پرداخته است.
از دست دادن پدر در سن پنج سالگی و ازدواج زود هنگام مادرش زندگی پر فراز و نشیبش را رقم زد کارگری، قهوه چی، شاگرد راننده، توتونچی، شربت فروشی، گارسونی...محل گذران زندگی سخت وبی معیشتش بود.
رفتن های مکررش به کردستان عراق و بازگشتش به کردستان ایران برای یافتن لقمه نانی و جایی برای زندگی غضب دو دولت وقت ایران و عراق را علیه او برانگیخته و آنچه از جفا و کاستی بود از اتهام جاسوسی، شکنجه، و اجازه کار نیافتن، ندادن دستمزد و تحقیر و بی احترامی و کتک و تعقیب و گریز را در حقش تمام کردند.
او محبوب دل مردم و مغضوب دولت های روز بود. زیرک در میان کردهای ایران و عراق کاملا شتاخته شده است میان برخی از کردهای کرمانج ترکیه نیز محبوب است در 13 دی ماه د 1392 در فینال بهترین آهنگ فصل پاییز برنامه هفت ترانه شبکه شما ایران رش اسمر (ره ش ئه سمه ر) با کسب 90000 رای مقام دوم را به دست آورد، همچنین با کسب بیش از 55000 رای به عنوان آهنگ بینندگان این شبکه برگزیده شد.
هر کجا صدایش هست، شوری هست، شکفتنی و روییدنی ..آن زمان که از«نوروز» می گوید، از مستی و جوانی اش، «شه ده لار» «گه و هه ره گیان» «من بولبول تو قومری» «یالا شوفیر» «آمینه گیان» «وی وی بارانه» «ئه ی ره فیقانی ته ریقه ت» ... نوستالژی زمانه، حافظه تاریخی و فخر کردهاست و صدایش پناهگاهی برای ورق زدن تلخ و شیرین زندگی هایمان.
نویسنده: ژیان ژاله
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است
