فراتاب: هجدمین جشنواره بینالمللی تاتر خیابانی مریوان آبان ماه برگزار شد، یک اتفاق فرهنگی مهم در غرب کشور که بسیاری از نگاهها را به سمت خود جلب کرد. همین امر بهانهای شد تا به گفتوگو با دو تن از دستاندرکاران این جشنواره دست زنیم گفتوگویی که توسط منیره عبدالهپور با فاتح بادپروا و رحمان هوشیاری انجام شده است. متن کامل این گفتوگو در ادامه مییاید:
فراتاب - منیره عبدالهپور: لطفا برای شناخت هرچه بیشتر مخاطبان ما خودتان را معرفی و بفرمایید در حوزهی تئاتر تاکنون چه فعالیتهایی داشتهاید؟
فاتح بادپروا: متولد 1350 خورشیدی هستم که فعالیت خود را از سال 1361 از دوران دانش آموزی با شرکت در تئاتر دانش آموزی شروع کردم و به طور مداوم تا کنون مشغولم، چند نمایشنامه نوشته و در چندین نمایش بازی کرده ام اما بیشتر کارگردانی کار میکنم در این اواخر بیشتر کارگردانی، طراحی صحنه و گاهاً به طراحی لباس و نور پرداختهام.
طراح و بنیانگذار تئاتر خیابانی مریوان و همچنین دو دوره رئیس انجمن نمایش استان کردستان بودم، نشان درجه 2 هنری وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی یعنی کارشناس ارشد تئاتر ــ کارگردانی را دارم مسئول گروه نمایشی باران (گروه الف) و همچنین مدیر سینما کردستان مریوان هستم، نزدیک به 40 نمایش صحنهای ــ محیطی ــ خیابانی کار کردهام، بیشترین شرکت در جشنواره های کُردی را دارم، بیشترین جایزه را در جشنواره تئاتر استانی و جشنواره تئاتر فجر را کسب کردهام.
در اقلیم کردستان عراق نیز تئاتر اجرا و برنده جایزه شدم، داور و بازبین جشنواره تئاتر استانی از جمله کردستان، لاهیجان، تئاتر کُردی سقز، جشنواره مریوان، جشنواره کودک و نوجوان، جشنواره تئاتر فجر و همچنین جشنوارههای اقلیم کردستان بودهام، مسئولیتهای زیادی بر عهده داشتهام اما در اصل کارگردان هستم و از همه مهمتر خودم را شاگرد تئاتر میدانم که مرتب باید یاد بگیرم و خودم رو بروز کنم چرا که دغدغهی ذهنی من تئاتر اندیشهورز است.
رحمان هوشیاری: رحمان هوشیاری هستم دارای کارشناسی کارگردانی تئاتر و کارشناسی ارشد ادبیات نمایشی، 23 نمایشنامه نوشتهام کە 5 نمایشنامەام چاپ شده و همچنین 25 نمایش صحنهای را کارگردانی کردهام، در جشنوارههای متعدد ملی و بینالمللی، داخلی و خارجی نزدیک به 30 سال است که فعالیت و حضور دارم و همچنین در دبیرخانههای متعدد جشنوارههای بینالمللی تئاتر فجر، جشنواره بینالمللی تئاتر دانشجویی، جشنواره ملی ایثار، جشنواره ملی معلولین، جشنواره دانشجویان پیام نور و همچنین جشنواره تئاتر خیابانی مریوان عناوین مختلفی از جمله دبیر، دبیر اجرایی، مسئول دبیرخانه و مسئولیتهای دیگری در حوزهی اجرایی جشنوارهها بر عهده داشتهام.
همچنین 6 مقاله در سمینارهای مختلف بینالمللی در حوزهی تئاتر چه در داخل ایران و چه در خارج برگزار شده ارائه دادهام و 14 مقاله در نشریات مختلف به چاپ رساندهام، همچنین در جشنوارههای مختلف منطقهای، ملی و بینالمللی داخل و خارج از کشور به عنوان داور حضور داشتهام.
فراتاب - منیره عبدالهپور: تئاتر خیابانی را چگونه معرفی میکنید؟
فاتح باد پروا: به نظر من بازتاب سیاسی، اجتماعی و فرهنگی هر جامعه که در بیرون از سالن شکل بگیرد و اجرا شود میتواند تئاتر خیابانی باشد، به نوعی هرکس بازیگر تئاتر باشد میتواند تئاتر خیابانی نیز کار کند اما حوصله، بردباری و دیالوگ و ارتباط با تماشاگر در تئاتر خیابانی سختتر و مشکلتر است، میتوانم بگویم تئاتری زنده است بجای اینکه تماشاگر به سالن دعوت شود هنرمند به میان مردم میرود و آنها را با خود همراه میکند، تئاتر بازتاب دهنده و به نوعی آیینه تمام نمای جامعه خود است، تئاتر همانطور که بزرگان تئاتر میگویند هم آموزش میدهد، هم سرگرم میکند و هم ارتباط برقرار میکند هم میتواند اندیشهورز باشد که همه این موارد یک تعریف عام به تئاتر میبخشد.
رحمان هوشیاری: تئاتر خیابانی اگر خیلی ساده بخواهم بگویم یک گونه است از گونههای اجرایی که در حوزهی تئاتر با آن سروکار داریم بعضی از نمایشها در داخل سالن و در قالب صحنه اجرا میشود و بعضی از نمایشها هم در خارج از صحنه تئاتر و خارج از سالن و در واقع در فضاهای باز اجرا میشوند به هرحال این سادهترین تعریفی است که میتوانیم با قضیه تئاتر خیابانی داشته باشیم، اما اگر کمی به صورت تخصصیتر به موضوع بپردازیم در واقع تئاتر خیابانی تئاتری است که در فضاهای بیرونی اجرا میشود که در واقع ریشه اصلی تئاتر هم همین بوده یعنی از دوران باستان در فضای باز و خارج از سالن اجرا میشده این روند همچنان شکل تکوینی خودش را داشته تا اینکه بالاخره در اواخر قرن نوزده و بیست و اوایل قرن بیست و یک تئاترهای جدیدتری که بیشتر ریشههای اعتراضی داشتند شکل گرفت و در اعتراض به سیاستهای مختلف اقتصادی، سیاسی و به اصطلاح هر مسئله فرهنگی و اجتماعی که در جوامع و کشورهای مختلف وجود داشت و یا برای پروپاگاندا و تبلیغات بعضی از حکومتها از اجرای نمایشهایی در بیرون و ملاعام در شهرها استفاده میشد که میتوانیم بگوییم این آغازگر و منشاء تئاتر خیابانی به شکل مدرنی هست که ما امروزه آنرا میشناسیم.
فراتاب - منیره عبدالهپور: قدمت تئاتر خیابانی در ایران و همچنین مریوان به چه زمانی بر میگردد و چه تغییراتی در آن صورت گرفته است؟
فاتح باد پروا: اگر مانند تئاتر خیابانی در ایران به آن بنگریم با توجه به اینکه در حوزهی نمایشهای ایرانی مانند تعزیه، رو حوضی و... بیرون از سالن کار شده است قدمت زیادی دارد ولی اگر مانند تئاتر آنرا تعریف کنیم حتی قبل از دهه 50 خورشیدی تئاترها در میادین اجرا میشدند که بیشتر نمایشهای آیینی بودند، اما از دهه 50 به بعد به دلیل اتفاقات خاص در تهران و شهرهای دیگر کارهای اعتراضی اجرا شده است. بعد از آن در جشنوارهی تئاتر فجر، وقتی تئاتر خیابانی اجرا شد هنرمندان دوست داشتند تئاتر بیرون از سالن اجرا شود.
در مریوان به دلیل جنگ، مردم و هنرمندان بیرون از شهر زندگی میکردند، من خودم از سال 62 خورشیدی در بیرون از سالن نمایش اجرا کردهام آن موقع هیچ شناختی از تئاتر خیابانی نداشتم بیشتر تئاتر را بر حسب عشق و علاقه کار کردهام، در سال 1377 خورشیدی کار ضیافت اثر استاد بهرام بیضایی را در روستاها شروع و اجرا کردیم، اولین جایی در ایران که جشنواره اختصاصی ــ هنری تئاتر اجرا شد خارج از بخش خیابانی فجر مریوان بوده است. تغییرات بر حسب وضعیت روز و همچنین ظرفیت جامعه ایجاد می شود و با توجه به اینکه گروههای خارجی و گروههای ایرانی کار میکنند و فضای اینترنت، ماهواره، فضای مجازی و ترجمه کتابها باعث شدند که روز به روز تعریفی متفاوت از تئاتر خیابانی داشته باشیم، تئاتر شورایی، تئاتر انترناتیف و انواع شکلها، با توجه به ترجمههای علی ظفرخانی از ترجمه تئاتر شورایی و ترجمههای زیادی از تئاتر بیرونی و آشنایی با تئاتر اروپا و امریکای جنوبی و... سبب تغییراتی در تئاتر شدهاند و همچنین بروز بودن خود هنرمندان، اجرای زنده و موضوعات روز تئاتر خیابانی از جمله گرانی ، اعتیاد و... سبب تغییراتی چشمگیر در تئاتر میشوند.
رحمان هوشیاری: در خصوص قدمت تئاتر خیابانی در ایران می تونیم اشاره کنیم به نمایشهای تعزیه خوانی و روحوضی و دیگر اشکال نمایشی مانند بندبازی، پهلوان بازی و به اصطلاح هر نوع نمایشی که میتوانست مردم را دور خودش در مکانهای عمومی و در فضاهای باز جمع کند اجراگران به اجرای این نمایشها میپرداختند، بعد هم به همین شکلی که در تاریخ تئاتر جهان با آن روبرو بودیم در ایران نیز این اتفاقات افتاد، و یک مقدار سر و شکل دراماتیکتری به خود گرفت که بیشتر میتوانیم به اتفاقات بعد از انقلاب سال 57 خورشیدی در ایران اشاره کنیم، در دهه ی 60 و اوایل دهه ی 70 تک و توک نمایشهای خیابانی در تهران اجرا میشد و اگر اختصاصیتر به موضوع مریوان بپردازیم ایده اصلیاش را میتوانیم به اجرای نمایش ضیافت اثر استاد بهرام بیضایی ارتباط دهیم که یک نمایش صحنهای بود، با کارگردانی آقای فاتح بادپروا و بازیگری خود بنده و آقای نعمت ایزدی، فرید نیکخواه، کریم خاوری و با ترجمهی کُردی هنرمند جمال ایمانی در تعدادی از روستاهای اطراف مریوان به صورت میدانی اجرا کردیم و خوشبختانه با استقبال بسیار خوب و چشمگیری از طرف همشهریان مواجه شدیم همین باعث یک جرقهای شد که ما جدیتر به موضوع تئاتر خیابانی بپردازیم تا اینکه اوایل دهه 80 جشنواره تئاتر مریوان که تا قبل از آن به صورت صحنهای اجرا میکردیم تغییر رویه دادیم و جشنواره را به نمایشهای خیابانی و فضای باز اختصاص دادیم که خوشبختانه در سالهای بعد جشنواره به شکل ملی و الان هم که سال 1404 خورشیدی است هجدهمین دوره آن به صورت بینالمللی با حضور گروههای داخلی و خارجی بسیار زیادی برگزار گردید.
فراتاب - منیره عبدالهپور: دغدغهی شما برای برگزاری جشنواره تئاتر خیابانی مریوان چیست؟
فاتح بادپروا: دغدغەی من بعد از چندین دورە این است که تئاتر مریوان به جایگاه و منزلت واقعی خود دست پیدا کند هر چند در خاورمیانه و همچنین در دنیا تئاتری شناخته شده است اما باید جدیدترین تجربهها که در تئاتر خیابانی اتفاق میافتد اینجا با ایجاد تغییراتی عرضه شود و جایگاهی برای یادگیری باشد و همانطور که مردم برایمان اهمیت دارند به همان اندازه تخصص تئاتر، جایگاه هنرمندان و موضوع حائز اهمیت باشد، همچنین متدهای جدید تئاتر و تغییراتی که در تئاتر خیابانی ایران بر حسب ضرورتها اتفاق میافتد مثل تئاترهای محیطی و دگرگونیهای اجرایی و خیلی از شیوهها و شکل و متد اجرایی متفاوت در تئاتر ایران و جهان اجرا میشود اینجا هم اجرا شود.
نکتە دیگر مسئله بودجه برای برگزاری جشنواره دغدغه اصلی میباشد که در تمام ایران نقش بسزایی دارد با توجە بە بحران مالی و دارایی کە در ایران وجود دارد چ زمانی کە بحران مالی بودە و چە زمانی کە بحران مالی نداشتیم بە آن صورت که به مسائل دیگر اهتمام دادهاند به فرهنگ و هنر اهتمام داده نشده، هر کجا مشکل و آشوب و ناهنجاری پیش میآید چه حکومتیها و دولتیها و چه مردم میگویند بیفرهنگی است، اما دستاندرکاران، نمایندگان مجلس و حکومتیها آنچنان که باید و شاید به فرهنگ و هنر و پژوهش مانند کشورهای دیگر اهمیت نمیدهند.
متاسفانه مشکل بودجه همیشه بوده اما هیچوقت هنرمندان خستە و ناامید نشده و همواره در حال تلاش و پیشرفت بودند و تا جایی هم که شده بعضی از مسئولین دلسوز حامی هنرمندان بودهاند.
رحمان هوشیاری: در مورد دغدغهای که برای اجرای تئاتر خیابانی همانطور که در سوال قبلی به آن اشاره کردم با اجرای نمایش ضیافت که به صورت میدانی اجرا کردیم و استقبالی که از این نمایش در روستاهای اطراف مریوان و خود شهر مریوان شد، در واقع نقطهی آغازینی بود برای اینکه ما خیلی جدیتر به این قضیه بپردازیم همچنین خارج از این مسئله یک مسئله دیگر که نمیشود کتمان کرد اینکه جشنواره مریوان آن موقع بصورت منطقهای برگزار میکردیم به لحاظ امکانات اجرای صحنهای در مریوان ما سالنهای آنچنانی نداشتیم و این واقعیتی است که باید به آن اشاره کنم و همچنین مسئلهی دیگری که وجود داشت آن موقع جشنواره مریوان اولین جشنوارهی تخصصی برای نمایشهای خیابانی و فضای باز بود که در ایران برگزار میشد و جشنوارهای که فقط پذیرای نمایشهای خیابانی باشد را نداشتیم و جنبهی نوآورانه و مبتکرانهای داشت برای ما که در یک شهر دور افتادهی مرزی زندگی میکردیم و خوشبختانه توانستیم اولین جشنواره تخصصی تئاتر خیابانی ایران را برگزار کنیم که خیلی از جشنوارههای دیگر در سطح کشور و حتی منطقه به تاثیر و تاسی از جشنواره مریوان به صورت خیابانی برگزار شود.
فراتاب - منیره عبدالهپور: درونمایە و ماهیت تئاتر خیابانی مریوان را چه مسائلی تشکیل میدهد و همچنین ملاک انتخاب آثار و شرکت در جشنواره چیست؟
فاتح بادپروا: هرچند درونمایه و موضوع در جشنواره آزاد است اما فراخوانها تعیین میکنند که چه موضوعی در اولویت باشد، دغدغههای اجتماعی، فرهنگی، زیست محیطی و عشق به وطن موضوعات اصلی آثار مریوان میباشند بولد کردن مریوان و کردستان به عنوان نماد همزیستی و گفتگو به نام هنرمندان و معرفی کردن جشنواره به تمام دنیا و اینکه شهرهای کُردنشین اوج تئاتر مدرن را دارند از اولویتهای بنده، هنرمندان و دبیرخانه میباشد، بحث داد و ستد، رونق گردشگری، مسائل اجتماعی و اقتصادی و همچنین آموزش و یادگیری، تخصص، تبادل آرا و متدهای جدید از درونمایههای جشنواره میباشند.
ملاک انتخاب هم به فراخوان ربط دارد بعضی جشنوارهها موضوعی هستند مانند دفاع مقدس، اعتیاد، مذهبی و... که به صورت جدا برگزار میشوند اما جدا از فراخوان این خود هنرمند است که برای خلق آثارش چه موضوعی انتخاب کند که بتواند جوابگوی جامعه کنونی خود باشد و معمولا این مسائل که حرف روز هستند و به شکلی مدرن و مرتب اجرا شوند مورد استقبال مردم قرار میگیرند چون مردم داوران اصلی جشنوارهها و هنرمندان هستند و علیالخصوص داوران نیز اهمیت ویژهای به موضوعاتی میدهند که مشکل اصلی جامعه فعلی باشند.
هوشیاری: از همان دوره اول میتوانم به این مسئله اشاره کنم که در جشنواره تئاتر مریوان اولویت با موضوع خاصی نبوده بلکه موضوع آزاد بوده و هنرمندان و گروههای نمایشی میتوانستند بر اساس دغدغههای خودشان و مسائل و مشکلاتی که در جامعه و در آن برههی زمانی با آن روبرو بودند نمایش خود را تولید و در جشنواره شرکت کنند هر چند در سالهای اخیر موارد خاصی به فراخوانها اضافه شده چون بهر حال موضوعاتی وجود دارند که خیلی ملموس، جامعه با آن دست به گریبان است مثل صلح جهانی و اتفاقاتی که در خاورمیانه و شرایطی که این منطقه خاص از جهان با آن روبرو است همچنین محیط زیست و مسائلی در حیطهی شهروندی، در حوزهی دفاع مقدس ... که اینها موضوعاتی هستند کمی بولدتر و پررنگتر اما همچنان موضوع جشنوارهها آزاد بوده است. در مورد ملاک انتخاب آثار در درجه اول فقط شرایط فنی و تکنیکی نمایش است یعنی نمایش باید به لحاظ تولید و پروداکشن یک تولید حرفهای داشته باشد، همچنین به لحاط بازیگری، کارگردانی، طرح و ایده و سایر عواملی که در تولید یک نمایش میتواند دخیل باشد اولویت دارد و این اولویتها به هیات انتخابکنندگان همیشه دیکته میشود در کنار اینها موضوعات خاصی که در فراخوانها به آنها اشاره شده باشد قاعدتاً اولویتهای بعدی هستند، همچنین برگزیدهی جشنوارههای مختلف کشوری هر چند با موضوع فراخوانها مرتبط نباشد، اگر از نظر فنی و تخصصی و شرایط تولید نمایشی حرفهای باشد انتخاب و به جشنواره معرفی میشود.
فراتاب - منیره عبدالهپور: جشنواره تئاتر خیابانی مریوان عمدتا با چه مشکلاتی روبرو است و راه حل پیشنهادی شما چیست؟
فاتح بادپروا: مهمترین مشکلی که جشنواره با آن روبروست تامین بودجهای ثابت است از استان، چون بر حسب توافقاتی که انجام میشود مرکز نمایشهای استان به صورت پنجاه، پنجاه هزینهها را متقبل میشود، و در هر دوره در استان به نوعی مشکل تامین بودجه ایجاد میشود و این قضیه سبب شده که دبیر جشنواره بجای اینکه در فکر برگزاری جشنوارهای خلاقانه و مرتب باشد بیشتر وقتش صرف تامین هزینه و جذب اسپانسر میشود. متاسفانه در منطقه ما کارخانهدارهای بزرگ و سرمایهداران که بتوانند اسپاسر باشند خیلی کم هستند و این حقیقتی تلخ است که آنطور باید و شاید در زمینههای فرهنگ و هنر کمتر اسپانسر میشوند چون فرهنگسازی کافی نشده است.
یکی دیگر از مشکلات جشنواره ثابت نبودن تیم اجرایی است که هر سال به مدیریت شخصی برگزار شود و به سلیقه ایشان تغییر کند چون ممکن است آیتمی چندین ساله، رو به رشد باشد و با تغییر مدیریت متوقف شود. مورد دیگری که هم تئاتر خیابانی و هم تئاتر صحنهای با آن درگیر است برگزاری جشنواره توسط ادارههاست، برگزاری اینهمه جشنواره از کیفیت کار میکاهد، شاید بتواند کمکی مادی برای هنرمندان باشد اما روز به روز تعهد و تخصص هنرمندان کمرنگتر شده و باعث میشود کارها به صورت سطحی ارائه شوند که این شکافی بزرگ ایجاد میکند و زیان بسیاری برای هنرمندان و جشنوارهها به همراه دارد همچنین رفت و آمد گروههای خارجی بر حسب وضعیت سیاسی و اجتماعی تغییر میکند و آنطور که باید به این موضوع اهتمام داده نشده است. به نظر من تجمیع جشنوارهها هر کدام در حوزهی تخصص خودش میتواند جشنوارهها را پربارتر کند.
رحمان هوشیاری: اصلیترین و مهمترین قضیه مسئله مالی و تامین بودجه برای برگزاری جشنواره میباشد علیرغم اینکه جشنواره مریوان نزدیک به سی سال سابقه برگزاری دارد و یک نسل از شهروندان مریوان با این جشنواره بزرگ شدهاند، اما متاسفانه هنوز وضعیت مالی و بودجه سر و سامان مناسبی پیدا نکرده است و هرسال هر کدام از دوستانی که مسئولیت جشنواره را برعهده میگیرند دغدغه اصلیشان تامین بودجه جشنواره است، چه وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بعنوان متولی اصلی و چه مسئولین استانی باید قبول کنند که جشنواره تئاتر خیابانی مریوان برند اصلی و در واقع اصلیترین اتفاق فرهنگی، هنری است که در استان کردستان شکل گرفته و نشان فرهنگی استان کردستان است، بهر حال باید راه حلی برای تامین اعتبار در نظر بگیرند تا بتوانیم جشنواره را هر سال باشکوهتر از سال قبل برگزار کنیم و این دغدغهی مالی را نداشته باشیم چون واقعا بحث مالی انرژی مضاعفی از تیم اجراکنندگان میگیرد و هر سال تیم اجرایی تا ماهها درگیر تسویه حساب و پرداخت بدهی جشنواره هستند که این واقعا زیبنده جشنوارهای با این اسم و رسم نیست.
فراتاب - منیره عبدالهپور: برگزاری جشنواره چه آثار، نتایج و پیامدهایی به دنبال دارد؟
فاتح باد پروا: برگزاری جشنوارهای در مریوان، در دل کردستان، در نقطه صفر مرزی ایران که به تمام دنیا معرفی شده خود پیامدی مثبت و خوب است، جشنواره تئاتر مریوان در بین هنرمندان عرصهی تئاتر خیابانی ایران و همچنین دنیا پروسهای آشنا و جشنوارهای معتبر است چون فراخوانها به اکثر زبانها ترجمه میشوند و برای اکثر کمپانیها و گروههای خارجی ارسال میشود که از امریکا، آسیای شرقی، اروپا، برزیل، امریکای جنوبی و... همه با جشنواره مریوان آشنایی دارند و اینکه جشنواره و هنر بهترین زبان گفتگو و صلح و ارتباط است بهترین پیامد است.
رحمان هوشیاری: در خصوص تاثیرات و تبعات برگزاری جشنواره تئاتر خیابانی مریوان خوشبختانه ما در چندین دوره تحقیق و پژوهش داشتیم که عدهای از پژوهشگران و محققان جنبههای مختلف برگزاری جشنواره را مورد تحقیق و پژوهش قرار دادهاند و با نتایج بسیار جالبی روبرو شدیم، اما اگر به صورت کلی و تیتروار بگویم میتوانم به تبعات بسیار زیاد اقتصادی، سیاسی، امنیتی، اجتماعی جشنواره اشاره کنم، حالا بجز اینکه جشنواره یک آوردگاه عظیم هنری است برای خود هنرمندان این عرصه، و همه بسیار مشتاق هستند که در جشنواره حضور داشته باشند و کارهایشان را اجرا کنند، جدا از مسئله هنری در حوزهی توریستی و گردشگری برای استان کردستان آوردهی بسیار خوبی داشته است و باعث معرفی بیشتر جاذبههای توریستی و گردشگری استان کردستان، علیالخصوص شهر مریوان شده است به هرحال بارها شنیدیم دوستان و هنرمندان داخلی و خارجی که در جشنواره شرکت کردند بعدا همراه خانواده به عنوان گردشگر و توریست به مریوان و استان کردستان برگشتهاند و همین باعث رونق صنعت هتلداری و گردشگری شده و گردش اقتصادی ایجاد میکند، همینطور با برگزاری این جشنواره در نقطه صفر مرزی ایران در کمال آرامش و امنیت آنهم در خاورمیانهای که هر روز آبستن حوادث عجیب و غریب هست جشنواره در امنیت کامل برگزار میشود و این یک آورده سیاسی ــامنیتی میباشد.
فراتاب - منیره عبدالهپور: ادامه جشنوارهها را چگونه ارزیابی میکنید؟
فاتح بادپروا: به نظرم یک سری از جشنوارهها که موضوعی هستند حذف شوند چون که شعاری هستند، باید دور از شعار باشند، نباید مانند ابزار از هنرمند استفاده شود، هیچ هنرمندی نباید وارد چنین بازی شود اما تجمیع و ثبات جشنوارهها میتواند این روند را بهتر کند.
رحمان هوشیاری: برگزاری جشنواره در همه جای جهان امری معمول و مرسوم است ما میبینیم جشنوارههای مختلفی در جهان برگزار میشود که سابقهی بسیار طولانیتری از جشنواره مریوان دارند مثلا جشنواره ادینبور و یا جشنوارهای که در فرانسه برگزار میشود نشان دهندهی این است که برگزاری جشنواره امری مرسوم است و همچنین به دلایل پیش گفته آوردههای سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی خوبی برای منطقهای که جشنواره در آن برگزار میشود دارد، قاعدتا جشنواره مریوان هم از این امر مستثنی نیست. تداوم برگزاری این جشنواره به توسعهی مسائل مختلف اجتماعی، سیاسی، اقتصادی، فرهنگی منجر خواهد شد و ما امیدواریم که این جشنواره تا سالهای سال تداوم داشته باشد و هر سال بهتر و باشکوهتر برگزار شود.
فراتاب - منیره عبدالهپور: بطور کلی ئاتر خیابانی در ایران دارای چه شاخصههایی میباشد؟
فاتح بادپروا: تئاتر در ایران متاسفانه بیشتر دیالوگ محورند و کمتر به طرف تئاترهای بدون کلام که جهانیترند میرویم این هم بر میگردد به جامعه ما که پر از مشکلات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی است به این دلیل میطللبد که دیالوگ محور باشد تا بتواند با تماشاگر ارتباط بگیرد و با توجه به دیالوگمحور بودن در رقابت با تئاتر جهانی میتواند کمرنگ جلوه کند چون تماشاگر خاص خودش میتواند با آن ارتباط برقرار کند زیرا میبینیم در تئاتر خیابانی تماشاگر میتواند شکل و شمایل نمایش را تغییر دهد پس دیالوگ محور بودن یکی از آسیبهای جدی در تئاتر خیابانی ایران است و کمتر در فرم و شکل و حرکت نوآوری میکنند هر چند در سالهای اخیر نوآوری خاصی در گونههای تئاتر خیابانی دارد شکل میگیرد.
رحمان هوشیاری: تئاتر خیابانی در ایران واقعا شاخصهی خیلی متفاوتی با تئاتر روز جهان ندارد فقط به عنوان آسیب شناسی تئاتر خیابانی ایران میتوان به رشد قارچ گونه انواع و اقسام جشنوارههای کوتولهای که به اسم تئاتر خیابانی برگزار میشود اشاره کرد که باعث جشنوارهزدگی شده، هر چند اینگونه جشنوارهها جایگاه واقعی بین مردم ندارند و یا بعضی ارگانها و نهادها برای اینکه به نوعی بودجه خود را هزینه کرده باشند اقدام به برگزاری جشنواره میکنند که در اصطلاح هدر رفت بودجه است و آوردهی آنچنانی برای تئاتر خیابانی ما و حتی به لحاظ فرهنگی و دیگر تبعاتی که یک تئاتر میتواند داشته باشد را ندارد یعنی تنها موضوعی که تئاتر خیابانی ایران را دارای شاخصهای متفاوت میکند همین جشنوارهزدگی و بحث الزام به اجرای موضوعات خاص است که شاید در حال حاضر ارتباط آنچنان عمیقی با بستر اجتماعی ما نداشته باشد و بیشتر به صورت کارهای سفارشی و به نوعی رفع تکلیف است.
فراتاب - منیره عبدالهپور: تفاوت تئاتر خیابانی با سایر گونههای دیگر تئاتر در چیست؟
فاتح بادپروا: میبینیم که تجربه های تازه در اروپا و حتی ایران بوجود آمده، تئاتر صحنه ای مثل کارهای شکسپیر، هملت و نویسندگان بزرگ دیگر را، در پارکها و مکانهای بزرگ اجرا می کنند که مدت اجرا یک ساعت بیشتر طول می کشد و به شکلهای مختلف کارهای عظیمی اجرا می شود که به عنوان تئاتر خیابانی آنها را معرفی می کنیم علارغم اینکه می گویند تئاتر خیابانی با صحنه ای خیلی متفاوت تر است که البته در شکل و گونه و اجرا، حتی در تماشاگر هم متفاوت است اما تفاوت چندان زیادی نمی بینم چون اصل و ریشه همه ی تئاترها یکی هست اما در شکل و سلیقه و متد اجرایی با هم تفاوت دارند که آنهم یسته به مکان و جغرافیا متغییر است
رحمان هوشیاری: تئاتر چه در خیابان اجرا شود یا در کافه یا سالن، تئاتر، تئاتر است، اما اگر بخواهیم تخصصی تر موضوع را بررسی کنیم می توانیم بگوییم اجرای تئاتر خیابانی در واقع مزیتهایی نسبت به گونه های دیگر تئاتر از جمله تئاتر صحنه ای دارد، از جمله اینکه اصلی ترین موضوعش بحث مخاطب و آشتی تئاتر و تماشاگر است. در حال حاضر در کل جهان با بحران مخاطب در تئاترهای صحنه ای و سالنهای نمایشی مواجه هستیم ولی توی تئاتر خیابانی چون ما تئاتر را از سالن بیرون می بریم و در واقع بجای اینکه مردم را به سالن بکشانیم تئاتر را به میان مردم می بریم و این خودش یک ویژگی و یک امتیاز عمده است که تئاتر خیابانی دارد، همچنین به لحاظ تولید، تئاتر خیابانی امکانات کمتری میطلبد، مثلا الان ساخت یک سالن تئاتر هزینه سرسام آوری می خواهد و میلیاردها تومان هزینه برمیدارد در حالیکه در تئاتر خیابانی به همچین قضیه ای احتیاج نداریم یا بعضی امکانات فنی در تئاتر خیابانی مثل نور، موسیقی، طراحی لباس و طراحی صحنه را می توان حذف کرد و در واقع بدون این هزینه های گزاف هم شما میتوانید تئاتر خیابانی تولید کنید و مفهوم تان را به مخاطب انتقال دهید در حقیقت در دسترس بودن تئاتر خیابانی از ویژگیهای بارز آن محسوب میشود و آنرا از گونه های دیگر متمایز میکند.
فراتاب - منیره عبدالهپور: تئاتر خیابانی مریوان با جشنوارههای مشابه اروپایی چه تفاوتهایی دارد؟
فاتح باد پروا: تفاوت چندانی با هم ندارند، در مدل اروپایی ممکن است رقابتها کمتر باشد و به دلیل کم بودن مشکلات فرهنگی و اجتماعی مخصوصا در اروپا بیشتر جنبهی جشن و شادی و سرگرمی را دارد. جدا از این، یکی دو سال که جنگ اوکراین بر پا شده، چون کوچکترین تغییر در حوزهی اجتماعی، سیاسی میتواند موضوع تئاتر خیابانی را دستخوش تغییر کند. جامعهای که مشکلات کمتری دارد مردم بیشتر عاشق سرگرمی، عاشق زیبایی، عاشق خلق صحنههای زیبا و بازیهای زیبا، فرمها، شکلها و رنگهای زیبا هستند بر حسب اینکه دغدغهی سیاسی ندارند همچنین ممکن است زمان بیشتری برای اجرا داشته باشند و وضعیت مالی آنها بهتر باشد تا بتوانند بهتر مهماندار مهمانان باشند، نکتهی دیگر مسئله رفت و آمد گروههای شرکت کننده است، که برای آنها خیلی سادهتر و راحتتر است، و این مورد یکی از مشکلات جشنواره مریوان است، هنرمند بخواهد از قارههای امریکا و افریقا در جشنواره شرکت کند باید به تهران بیاید سپس به مریوان، در حالیکه مریوان فرودگاه ندارد و سنندج هم هفتهای یک روز پرواز دارد همچنین مریوان فاقد راه آهن است اینها مشکلاتی هست که دیده نمیشوند اما اصل مطلبند، ما چند گروه داشتیم که به دلیل مشکلات رفت و آمد از حضور در جشنواره انصراف دادند و با توجه به اینکه در چند جشنواره در کشورهای دیگر شرکت کردم دیدم که کارهای آنها اندیشهورزند و بیشتر سرگرمی و زیبایی برایشان اهمیت دارد.
رحمان هوشیاری: جشنواره تئاتر خیابانی مریوان در قیاس با مدل اروپایی با توجه به اینکه بنده در جشنوارههای متعدد خارج از کشور هم شرکت کردم به لحاظ فنی، کیفی و تکنیکی اختلاف آنچنانی بین نمایشها که اجرا میشوند وجود ندارد، در مریوان هم نمایشهایی اجرا شدند که به جشنوارههای اروپا و خارج از اروپا و جاهای دیگر جهان دعوت شدند و انجا هم درخشیدند و به اصطلاح مورد تشویق قرار گرفتند. در جشنواره مریوان بخش بینالملل داریم که گروههای مختلفی از اقصا نقاط جهان، از برزیل تا ژاپن در این جشنواره شرکت کننده داشتیم و حتی جالب است این را عرض کنم خدمتتان ما برای دوره شانزدهم جشنواره نمایشی داشتیم از کشور ایتالیا که فیلم کارشان را برای بازبینی فرستاده بودند بعد عنوان زده بودند در نمایش که این نمایش اختصاصاً برای جشنواره تئاتر خیابانی مریوان تولید کردهاند و خوشبختانه هر سال که فراخوان جشنواره در بخش بینالملل منتشر میشود گروههای زیادی خارج از کشور از آن استقبال میکنند و در واقع تفاوتی که با مدل اروپایی دارد همان بحث مالی جشنواره هست، در حقیقت آنها دغدغهی مالی ندارند و مدیر جشنواره به فکر خلاقیت در برگزاری جشنواره است اما اینجا اوج خلاقیت باید صرف تهیه پول و تامین منابع مالی شود و گرنه هیچ تفاوتی با هم ندارند و میتوانم بگویم که جشنوارهای به تمام معناست همچنین کارگاههای مختلفی برگزار میشود، دورهمی که هنرمندان با هم دارند و مسائلی که در جشنواره هست در مدل اروپایی هم به همین شکل است بجز قضیه مالیاش، مثل مهمانی یک ثروتمند با کسی که از لحاظ مالی ضعیفتر هست و گرنه در دیگر مسائل تفاوت چشمگیری وجود ندارد.
فراتاب - منیره عبدالهپور: تئاتر خیابانی مریوان چه ظرفیتهای فرهنگی نهفته دیگری دارد؟
فاتح باد پروا: فکر کنم همین تبادل فرهنگی که اثری از گیلان، از سیستان و بلوچستان و از سایر استانهای دیگر در جشنواره شرکت میکنند با توجه به اینکه در ایران کُرد، گیلکی، عرب، بلوچ، فارس، تُرک، آذری زندگی میکنند میتواند تبادل فرهنگی خیلی مهم باشد، همینطور بحث توریستی، رونق اقتصادی، ارتباط هنرمندان با مردم اینها ظرفیتهای فرهنگی نهفته است که دیده نمیشوند همچنین بولد شدن نام مریوان و استان کردستان، هر چند که مریوان در حوزهی جغرافیایی زیبا قرار دارد و دارای دریاچهی زریبار میباشد و همچنین مریوان شهر جهانی گیوه (کڵاش) میباشدکه کمتر شناخته شده است، اما جشنواره مریوان این قابلیت و توانمندی را داشته که مریوان را بهتر معرفی کند و حتی کارهایی که آموزش داده میشود در حوزهی مدنی بودن شهر مریوان میتواند آموزههای فرهنگی و زیرساختهای فرهنگی درست کند که در این میان رسانهها میتوانند نقشی اساسی و چشمگیر داشته باشند.
هوشیاری: در خصوص ظرفیتهای فرهنگی تئاتر خیابانی عمدهترین مسئلهای که میتوانیم به آن اشاره کنیم قضیه آموزش است یعنی تئاتر خیابانی این ظرفیت را دارد که به عنوان یک دانشگاه بزرگ عمل کند، در واقع موضوعاتی که از طریق تئاتر خیابانی مطرح میشوند همانطور که در تاریخچه تئاتر خیابانی مدرن دیده میشود مانند گروههای آگوست آگوان کاملا از این موضوع برای آموزش استفاده میکردند یا حتی گروههای آسیای جنوب شرقی در هند مخصوصا آکادمیهای مختلفی برای تئاتر خیابانی وجود دارد و از این گروهها و کمپانیها در حوزهی تئاتر خیابانی برای بحث آموزش مردم در مسائل مختلف، دولتها بهره میبرند چه در آموزش مسائل شهروندی، مسائل اداری و آموزشهای فرهنگی و انواع و اقسام چالشهایی که یک جامعه میتواند با آنها روبرو باشد ما هم میتوانیم با استفاده از تئاتر خیابانی خیلی راحت، بدون دغدغه و بدون واسطه به مخاطب خود آموزش دهیم.
فراتاب - منیره عبدالهپور: رویکرد ارتباطی تئاتر خیابانی در مواجه با تماشاگران را چگونه ارزیابی میکنید؟
فاتح باد پروا: این سوال خیلی مهم و اساسی است چون اصلیترین کار، ارتباطی است که با تماشاگران برقرار میشود، تماشاگران خود به نوعی بازیگر محسوب میشوند و به نوعی خود را دخیل میدانند در نمایش و میتوانند حتی روند موضوع نمایش را تغییر دهند با توجه به موضوعها، شکلها و متدهای اجرایی علیالخصوص در تئاتر شورایی و این خیلی مهم است که تماشاگر میتواند خود بازیگر باشد، یا حتی اگر رهگذری 5 دقیقه نمایش را نگاه کند میتواند ارزیابی مثبت باشد و اگر تئاتر در حدی باشد که تماشاگر بخواهد تا پایان نمایش را نگاه کند میتواند از آن لذت ببرد و با آن ارتباط برقرار کند در ذهن تماشاگر پرسش درست کند و یا آموزش دهد و باعث خودسازی شود و او را به خود آورد.
رحمان هوشیاری: یکی از ویژگیهای بارز و برجستهی تئاتر خیابانی در واقع ارتباط مستقیم و بلافصل گروه اجرایی و تماشاگر است عابر پیادهای که در خیابان امکان داره هزار دغدغهی ذهنی داشته باشد ناگهان با یک تئاتر مواجه میشود برای چند دقیقه به عنوان یک تماشاگر تئاتر میایستد و با آن ارتباط برقرار میکند حالا یک بخش بر میگردد به قابلیتهای فنی و تکنیکی و یک بخش مربوط به گروه اجرایی میشود که گروه چقدر این توانایی را داشته از این پتانسیل به خوبی استفاده کند و تماشاگر را با خود همراه کند تا بتواند پیام خود را منتقل کند و همچنین یک بخش به آموزش شهروندی اختصاص دارد بهرحال همین اجرای مختلف تئاتر کم کم تماشاگر خود را تربیت میکند که خوشبختانه جشنواره تئاتر مریوان در این زمینه موفق بوده و هر ساله مردم لحظه شماری میکنند فصل پاییز فرا برسد و جشنواره تئاتر مریوان در چند روزی که برگزار میشود به تماشای تئاتر خیابانی بپردازند یعنی تئاتر توانسته مخاطب خود را پیدا کند و این وظیفه گروههای اجرایی را سنگینتر میکند که بهرحال تمهیداتی را در نظر بگیرند و سطح فنی تولیدات نمایشی را بالا ببرند که به ذائقهی تماشاگران خوش بیاید و تماشاگر را تا پایان با خود همراه کند.
فراتاب - منیره عبدالهپور: تئاتر خیابانی در برخورد با کودک و نوجوان چه کاربردهایی دارد؟
فاتح باد پروا: قبلا در جشنواره، بخش کودک و نوجوان برگزار میشد، بعد از مریوان، در همدان و اکثر شهرهای ایران جشنواره کودک و نوجوان را برگزار کردهاند، چندین دوره بخش کودک و نوجوان داشتیم که در این حوزه هم چند کار را انتخاب میکردیم، من فکر میکنم بُعد آموزش و زیبایی در حوزهی کودک و نوجوان خیلی تاثیرگذار است و هر چه تعامل و ارتباط با مدارس و بچهها بیشتر باشد میتواند آسیبهای اجتماعی را کمرنگتر کند و بچهها را به گفتگو و دیالوگ وا دارد و آنها را به اعتماد به نفس و خودباوری برساند.
رحمان هوشیاری: در مواجهه تئاتر خیابانی با سنین کودک و نوجوان باید عرض کنم که خوشبختانه تئاتر این ظرفیت و این توانایی را دارد که این قشر از جامعه را بهتر و بیشتر با خود همراه کند بهرحال تماشاگر بزرگسال امکان دارد به واسطه دغدغههای روزمره و مسائل مختلفی که در طول روز با آن دست به گریبان است همراه کردن آنها سختتر باشد اما در حوزهی کودک و نوجوان آسانتر است و گروههای اجرایی باید با تمهیدات مناسب کارهای بهتری برای این ردهی سنی تولید و اجرا کنند در واقع کلیت صحبتم این است که ارتباط با کودک و نوجوان خیلی راحتتر انجام میگیرد و این یک پتانسیل و یک ویژگی مثبت هست و گروههای اجرایی سالهاست در حوزهی کودک و نوجوان کارهای نمایشی بسیار زیادی را تولید و اجرا کرده و با استقبال خوبی هم مواجه شدهاند.
فراتاب - منیره عبدالهپور: با توجه به مسائل روز دنیا صلح و آشتی و رفع خشونت چه جایگاهی در تئاتر خیابانی مریوان دارند؟
فاتح باد پروا: چندین دوره حتی امسال هم شعار اصلی تئاتر مریوان صلح و دوستی بوده و من فکر میکنم فرهنگ و هنر تنها زبانی است که میتواند در جهان مرز نداشته باشد. مثلا کاری که در امریکای جنوبی نوشته میشود به همهی زبانهای دنیا ترجمه میشود، صد سال تنهایی مارکز به همهی زبانهای دنیا ترجمه شده است وقتی مطالعه میکنیم احساس میکنیم شهروند ماست، هنر این کاراکتری را دارد که از خشونت دور باشد، تئاتر خیابانی در این حوزه کار کرده و حتی در نزاعهای اجتماعی و آسیبهای اجتماعی کار کرده و تاثیرگذار هم بوده، کار در این حوزه تیمهایی میطلبد کاربلد که در بطن جامعه، در مجلس، داخل دولت باشند و عملا درست برایش برنامهریزی کنند نه باری از هر جهت که امسال جشنواره داریم و تمام.
در کشورهای پیشرفته همانقدر برای قضیه تسلیحات هزینه میکنند برای فرهنگ و هنر و پژوهش نیز اهمیت قائل هستند. متاسفانه در ایران یکونیم تا دو درصد برای فرهنگ و هنر و پژوهش بودجه تعیین میکنند که با سایر نقاط دنیا قابل قیاس نیست و این نمیتواند جلوی آسیبهای اجتماعی را بگیرد اما مثل جشنواره این شعار همیشه هست و مثل کُرد همیشه علاقهمند به صلح و آشتی هستیم اما همیشه در تاریخ عکسش را دیدیم، و در آخر روی صحبتم با مجلس ایران است که اهمیت بیشتری به این حوزه بدهند چون بودجهای که برای فرهنگ و هنر تخصیص داده میشود آنقدر ناچیز است که اشخاص و هنرمندانی که در این حوزه فعالیت میکنند براستی دارند از جان و مال خود مایه میگذارند بدون اینکه هیچ عایدی داشته باشند.
رحمان هوشیاری: در رابطه با این قضیه واقعا یکی از دغدغهها و مسائل اصلی که همواره در جشنوارهها مدنظرمان بوده صلح جهانی و آشتی ملتها بوده که همواره در فراخوانها به این مسئله توجه و تاکید ویژه ای داشتهایم و جز اولویتهای انتخاب آثار بوده است بهرحال توی این دورهای که ما زندگی میکنیم آنهم در منطقهای بحران زده به نام خاورمیانه واقعا رسالت هنرمند پرداختن به این مسائل است که انسان را به خویشتنداری و صلح و آشتی دعوت کنند و خوشبختانه هنرمندان تئاتر خیابانی سنگ تمام گذاشتند و هر ساله میبینیم آثاری که در جشنواره شرکت میکنند این موضوعات جز اولویتهایشان بوده و جز مسائلی بوده که به آن اشاره کردهاند.
فراتاب - منیره عبدالهپور: تئاتر خیابانی تا چه اندازه توانسته تاریخ را مرور و به نمایش بگذارد؟
فاتح بادپروا: تئاتر خیابانی در رابطه با تاریخ در مقایسه با تئاتر صحنه ای خیلی کمتر کار کرده و اصلا قابل قیاس نیست آنهم به دلیل اینکه کارکردن در مورد تاریخ پژوهش و تحقیق می خواهد از همه مهمتر زمان زیادی برای تمرین لازم دارد همچنین لباس کارهای تاریخی هزینه زیادی می خواهد.
رحمان هوشیاری: در مورد پرداختن به تاریخ و مرور حوادث تاریخی هیچ محدودیتی وجود ندارد ولی از یک طرف اولویت اصلی در تئاتر خیابانی، مسائل روزمره و مسائلی که در سطح کلان جامعه و در این برهه زمانی وجود دارد دغدغه ی هنرمند است هر چند بعضی نمایشهایی که تولید کرده اند رویکردی تاریخی داشته و یا بعضی گروهها خلاقانه تر موضوعات روز را با رویدادهای تاریخی پیوند زده اند و همین ارتباطی که بین موضوعات تاریخی و موضوعات روز به نمایش گذاشته اند با استقبال خوبی مواجه شده و تماشاگران از این ترفندها استقبال می کنند.
فراتاب - منیره عبدالهپور: تفاوت تئاتر خیابانی فعلی با دهه های گذشته در چیست؟
فاتح باد پروا: من فکر میکنم تفاوت تئاتر خیابانی فعلی با گذشته در این است که هنرمندان تئاتر دو دسته اند، یک دسته هنرمندانی هستند که فقط در جشنواره شرکت می کنند و اکثرا کارهای یکی دو روزه و کمتر تمرین شده را به جشنواره ها ارسال می کنند واینهم برمیگردد به مشکلات مالی هنرمندان که برای گذران زندگی ناچارند از این جشنواره به آن جشنواره بروند و کارهایشان کمتر تمرین شده و کمتر خلاقانه است و از کیفیت کارهایشان کم شده است علارغم اینکه آشنایی با متدهای تازه،گونه های جدید بیشتر شده اما چون متاسفانه بدنبال کارهای یکی دو روزه، کارهایی با کمترین دکور، با کمترین هزینه و تمرین کم هستند بیشترین آسیب را به شناسنامه هنری خود میزنند و کارهایشان از نظر کمی زیاد و از نظر کیفی پایین می آید همچنین جشنواره ها هم کارهای تکراری قبول می کنند، البته اکثر هنرمندان کارهای درخشان تولید میکنند.
هوشیاری: تفاوت تئاتر فعلی با دوره های قبل به تبع شرایط گذر زمان و کل مسائلی که در تاریخ بشری وجود داشته تئاتر هم خواه نا خواه به عنوان یک پدیده انسانی بی تاثیر از این اتفاقات نبوده یعنی اینکه به لحاظ امکانات فنی که در نمایشها از آن استفاده میشود و همچنین یکی از موارد دیگر هوش مصنوعی است که جدیدترین پدیده ی بشری می باشد که بعضی از هنرمندان از همین قضیه هوش مصنوعی در نمایشها از آن استفاده می کنند، یعنی بواسطه پیشرفتهای علمی و تکنولوژی که جامعه با آن مواجه است هنرمند تئاتر هم از این قضیه مستثنی نیست و از این پیشرفتها در کارهایشان بهره می برند و می توان گفت که عمده ترین تفاوت در واقع استفاده از تکنولوژیهای روز است که قبلا وجود نداشته و همچنین استفاده از یافته های جدید در کارگردانی، بازیگری و سایر عوامل نمایشی می باشد و هنرمندانی که دانششان بروز هست از این یافته ها در نمایشها یشان بهره می گیرند، این تفاوتها مربوط به گذر زمان است و پیشرفت روزافزونی که در جامعه با آن سروکار داریم و گرنه تفاوت آنچنانی با هم ندارند.
فراتاب - منیره عبدالهپور: شرکت کنندگان خارجی به چه زبانی آثار خود را ارائه و به معرض نمایش می گذارند؟
فاتح بادپروا: به دلیل بین المللی بودن جشنواره هر گروه از هر کشوری در جشنواره شرکت میکند به زبان همان کشور کارش را اجرا میکند و چون تئاتر زبانی جهانی است به نظر من ترجمه هم نمی خواهد حتی در ایران هم گروهای آذری و عرب به زبان خود اجرا داشته اند اما اکثر کارها به زبان کُردی اجرا می شوند همچنان که قبلا اشاره کردم تئاترهایی که بیشتر با فرم، حرکت، شکل و بدون کلام اجرا شود بیشتر از منظر زیبا شناسی به قدرت خلاقانه اهمیت داده می شود و ترجمه نمی خواهد و میتواند تماشاگر خود را جذب کند، همچنین ما داور بین الملل داریم مثلا در بخش بین الملل چند اثر از ایران و چند اثر از کشورهای دیگر شرکت داده می شوند که هر کدام با زبان خود اجرا میکنند یعنی عملا به هر زبان و لهجه ای می توانند در جشنواره شرکت کنند.
رحمان هوشیاری: با توجه به اینکه عنوان جشنواره بین المللی است و گروههای مختلف از کشورهای مختلف جهان در جشنواره شرکت می کنند قاعدتا گروهها هم با همون زبان کشور خودشون و با ملیت خودشون در جشنواره شرکت می کنند و نمایشها را اجرا می کنند، مثلا اگر گروهی از برزیل آمده و زبان پرتغالی داشته باشند نمایش را با زبان پرتغالی اجرا می کنند، گروهی که از ژاپن آمده با زبان ژاپنی و گروهی که از اقلیم کردستان آمده با زبان کُردی نمایشها را اجرا می کنند البته گروههایی هم بودند که بواسطه اینکه زبان انگلیسی فراگیرتر است برای اینکه مخاطب بیشتری را با خود همراه کنند با زبان انگلیسی نمایش را اجرا کرده اند مثلا گروهی از ایتالیا نمایش را با زبان انگلیسی اجرا کردند ولی غالب گروهها با زبان ملی خودشان نمایش را اجرا می کنند و در این زمینه هیچ محپودیت خاصی ندارد کما اینکه بعضی از گروههای خارجی برای ارتباط بیشتر با تماشاچی خلاقیت به خرج می دهند، بطور مثال می دانند مریوان یک شهر کُردنشین و کُرد زبان است گاها از کلمات کُردی هم استفاده می کنند برای اینکه ارتباط بهتر و بیشتری با مخاطب خود داشته باشند.
گفتوگو از منیره عبدالهپور از اعضای مدرسه روزنامهنگاری فراتاب
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
