ترامپ و امنیت بین الملل | فراتاب
کد خبر: 10849
تاریخ انتشار: 28 مهر 1398 - 06:16
دکتر رهبر طالعی حور

فراتاب – گروه بین الملل: امنیت بین­الملل یکی از مهم­ترین موضوعی است که مورد توجه و تاکید کشورها و نهادهای بین­المللی بوده و ماموریت و رسالت اصلی شورای امنیت به عنوان مهمترین نهاد سازمان ملل، تامین صلح و امنیت بین­الملل است که در این میان نقش قدرت­های بزرگ  به خصوص کشورهایی که دارای امتیاز حق وتو هستند، بیش از سایر بازیگران دارای اهمیت است. ایالات متحده آمریکا بعد از جنگ جهانی دوم با کمک به شکل­گیری نهادهای امنیتی، سیاسی، اقتصادی و... نظمی ایجاد کرد که جان ایکنبری از آن به عنوان «هژمونی لیبرال» یاد کرده است. در قالب این نظم، آمریکا تلاش نموده به عنوان یک قدرت برتر نقش مهمی در تضعیف و یا تقویت امنیت بین­الملل داشته باشد و در طول دهه­های گذشته با توجه به نقش هژمونی که برای خود قائل بوده در کنار منافع خود، امنیت بین­الملل را هم مورد توجه قرار داده است.

نقش روسای جمهور آمریکا در طول دهه­های گذشته در زمینه کمک به تامین امنیت بین­الملل فراز و نشیب هایی داشته ولی تاکنون روسای جمهور قبل از ترامپ با وجود نقش محوری در برخی بحران­های منطقه­ای و بین­المللی، در ظاهر خود را تامین کننده صلح و امنیت بین­الملل نشان داده اند. ترامپ به عنوان چهل و پنجمین رئیس جمهور آمریکا از همان روز اول نشان داد که متفاوت از روسای جمهور قبلی بوده و گذشت زمان این تفاوت را بیشتر نشان داد. رفتارها و عملکرد وی در طول چند سال اخیر نشان داده که شعار انتخاباتی «نخست آمریکا» اهمیت فراوانی داشته و صلح و امنیت بین الملل برای ترامپ زمانی ارزشمند است که در راستای تامین منافع آن کشور باشد. رفتارهای سیاسی یکجانبه­گرایانه ترامپ با رویکردی منفعت محور که ریشه در دیدگاه‌های ملی‌گرایانه ایشان دارد، خواسته یا ناخواسته منجر به تضعیف امنیت بین­الملل می‌شود.

معاهدات بین­المللی از گذشته تاکنون نقش مهمی در صلح و امنیت بین­الملل داشته است و تمامی کشورها در زمان­های بروز تنش و بحران تلاش می­نمایند با انجام مذاکرات متعدد و با تصویب معاهدات چند جانبه امنیت خود و نظام بین­الملل را تضمین نمایند. خروج یک جانبه از معاهدات بین­المللی و عدم اجرای تعهدات خود نسبت به نهادهای بین­المللی، یکی از مهمترین رفتار سیاسی ترامپ در سالهای اخیر بوده است. عقب نشینی از معاهده آب و هوایی پاریس، پیمان تجاری ترانس پاسیفیک، توافق چند جانبه و بین ­المللی برجام، پیمان منع موشک­های هسته­ای میان برد با روسیه، خروج از سازمان علمی، آموزشی و فرهنگی سازمان ملل (یونسکو)، موافقت نامه جهانی در امور مهاجران و شورای حقوق بشر سازمان ملل، تهدید به خروج از توافقنامه تجارت آزاد آمریکای شمالی (نفتا) و ایجاد سازوکار جایگزین آن، تهدید به خروج از سازمان غذا و کشاورزی سازمان ملل (فائو)، کاهش کمک به برنامه مشترک سازمان ملل در زمینه ایدز، صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف)، برنامه زیست محیطی سازمان ملل، برنامه توسعه و زنان سازمان ملل و سازمان آب و هوایی جهانی از جمله نهادهایی هستند که از نظر ترامپ تامین کننده منافع آمریکا نبوده­اند. در کنار خروج از نهادها و معاهدات بین­المللی که یقیناً تضعیف جایگاه آنها، امنیت بین­الملل را با چالش جدی مواجه خواهد کرد، سایر رفتارهای ترامپ همچون جنگ تجاری با چین ، ممنوعیت ورود شهروندان برخی کشورها به آمریکا، سیاست­های ضد مهاجرتی، سیاست­ها واظهارات نژاد پرستانه، حمایت از کشورهای حامی داعش، حمایت از ائتلاف علیه یمن و ... نیز می­تواند در صلح و امنیت منطقه­ای و جهانی تاثیر گذار باشد.

عدم واکنش مناسب به اینگونه رفتارها از سوی کشورها و نهادهای بین­المللی، ترامپ را به رفتارهایی خلاف قواعد و مقررات بین ­الملل تشویق کرد که طبیعی است دامنه تاثیر این رفتارها بر امنیت منطقه­ای و بین­المللی بسیار گسترده­تر از خروج از معاهدات بین­المللی خواهد بود. معرفی بیت المقدس به عنوان پایتخت رژیم صهیونیستی و انتقال سفارتخانه آمریکا به آن شهر، به رسمیت شناختن حاکمیت رژیم صهیونیستی بر بلندی­های جولان و معرفی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران به عنوان یک گروه تروریستی از جمله آنهاست که با توجه به اهمیت منطقه خاورمیانه، رفتارهای این چنینی آبستن تحولات مهم امنیتی در منطقه شده که به طور طبیعی پیامد و تبعات آن دامنگیر مردم و دولت­های منطقه و حتی نظام بین­الملل خواهد بود.

مجموع این رفتارهای سیاسی از سوی رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا به خوبی نشان می­دهد که نظام بین­الملل با « پدیده ترامپ» مواجه است، ترامپی که اقداماتش متناقض با اصول و ارزش­های لیبرالی مورد تاکید غرب است. در حالی که لیبرالها بر همكاری‌های بین­المللی توسط نهادها، سازمان‌ها و رژیم‌های بین­المللی توجه داشته و آنها را عامل اصلی غلبه بر بی اعتمادی و کمک به صلح و امنیت در نظام بین­ الملل آنارشیک می­دانند ولی رفتارهای ترامپ متفاوت با این نگاه بوده و نشان می­دهد که نهادهای بین­المللی زمانی برای وی دارای اهمیت است که منافع کشورش را تامین کند و امنیت جهانی برای شخص ترامپ اهمیتی بیشتر از منافع ملی ندارد. در حالی که لیبرال­ها بر هنجارهای بین­المللی تاکید دارند، ترامپ با رفتارهای خود نشان داده که با به رسمیت شناختن حاکمیت رژیم صهیونیستی بر بلندی های جولان  اصل «منع توسل به زور» و با خروج از معاهدات به خصوص توافق برجام اصل « وفای به عهد» را در حقوق بین­الملل خدشه دار کرده است.

به طور کلی می­توان گفت رفتارهای ترامپ بیش از آنکه به  ارتقاء صلح و امنیت بین­الملل کمک کند، باعث تضعیف آن شده و طبیعی است تا زمانی که ترامپ منافع ملی را به منافع جهانی ترجیح دهد نقش نهادها و معاهدات بین­المللی در صلح و امنیت جمعی کاهش پیدا کرده و اعتبار و جایگاه خود را از دست خواهند داد مگر این که سایر قدرت­ها و کشورها اقدامات جدی برای ممانعت از این وضعیت بکار بگیرند که توافق برجام نشان داد بیشتر قدرتها اگرچه در اظهارات خود مخالفت خود را با چنین رفتارهایی اعلام می­نمایند اما اقدام عملی برای ممانعت از چنین رفتارهایی نداشته­اند و طبیعی است امنیت بین­الملل زمانی می­تواند تحقق پیدا کند که کشورها ضمن رعایت قواعد مرتبط با امنیت و صلح، در صورت نقض این قواعد از سوی بازیگران دولتی و غیر دولتی نسبت به مجازات آنها اقدام نمایند.

نویسنده: دکتر رهبر طالعی حور

بازنشر مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است                  

 

 

نظرات
آخرین اخبار