فراتاب: ژوان در کافیشاپی در دیاربکر پشت میز و پای لپتاپش نشسته و در حال بالا پایین کردن خبرهای روز است ... یک تیتر میخکوبش کرد: «پیشنهاد میدهم معاون رئیسجمهور، کُرد باشد.» لحظهای مکث کرد، شک کرد، دوباره خواند، چشمانش از تعجب گرد شدند یعنی درست است یا شوخی؟ «دولت باغچهلی» واقعا این حرف را زده؟ ماردین نامزدش که کنارش نشسته پرسید: «چی شده؟ چی دیدی؟» ژوان صفحه را چرخاند و نشانش داد، با خوشحالی و هیجان لبخند زد، «انگار اینبار، رفتیم توی تیترها، نه برای مرگ، نه برای نفی؛ برای بودن!»
پیشنهاد انتصاب یک معاون کُرد و یک معاون علوی از سوی دولت باغچهلی، رهبر حزب MHP، موجی از بحثهای سیاسی را در فضای عمومی ترکیه به راه انداخته است. این پیشنهاد، چرخشی عجیب در گفتمان دیرینهی این حزب ملیگرا و رادیکال محسوب میشود، اما آیا پشت این تغییر، راهبردی انتخاباتی پنهان نشده است؟
چرخش در سیاست ملیگراها
باغچهلی، رهبر راستگرای حزب حرکت ملی (MHP) و از متحدان کلیدی رجب طیب اردوغان، سالها یکی از صریحترین مخالفان مشارکت سیاسی اقلیتها و بخصوص کُردها در سطح بالای سیاست و تصمیمگیری کشور بوده است. اما حالا در آستانه انتخابات، خواستار بهکارگیری اقلیتهای مهم مذهبی و قومی در راس قدرت اجرایی شده. این تغییر رویکرد، از سوی بسیاری به عنوان «نرمش محاسبهشده» تعبیر شده است!
پشت درهای بسته
بر اساس گزارش رسانهها، پیشنهاد باغچهلی ابتدا در محافل درونی حزب مطرح شد و سپس در گفتگوهای غیررسمی با جناح حاکم نیز بازتاب یافت. از او نقل قول شده که گفته است: «کُردها و علویها مردم ما هستند؛ چرا در ساختار سیاسی ما حضور نداشته باشند؟» (Turkish Minute، ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۵). این موضعگیری بیسابقه، بازتابی از فشارهای انتخاباتی و توازن قوا در فضای سیاسی فعلی است.
تحلیل یک تاکتیک
مفسران سیاسی معتقدند این چرخش میتواند تلاشی برای جذب رأی کُردها و علویها در رقابت با حزب جمهوریخواه خلق (CHP) باشد. باغچهلی با بازکردن درهای نمادین به روی اقلیتها، در واقع در پی بستن راههای رایگیری آنان به سمت رقبای چپگراست. این اقدام همچنین به دولت اردوغان کمک میکند تا ائتلاف حاکم را متنوعتر نشان دهد، بدون تغییر واقعی در سیاستهای بنیادین.
آیندهای دوگانه
پیشنهاد باغچهلی ممکن است بخشی از سناریوی تازهای برای مهندسی وحدت ملی باشد، یا ابزاری دیگر در بازی پیچیدهی انتخابات. با وجود استقبال برخی نخبگان کُرد و علوی، گروههایی نیز آن را «امتیاز صوری» توصیف کردهاند. در هر صورت، اگر این روند ادامه یابد، سیاست هویتی در ترکیه وارد مرحلهی تازهای خواهد شد؛ مرحلهای که در آن صداهایی شنیده میشوند، اما معلوم نیست واقعاً قدرت هم خواهند گرفت یا نه.
گزارش از شبنم الماسی از اعضای مدرسه روزنامهنگاری فراتاب – دوره 16.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
