فراتاب: اقلیم کردستان عراق، به عنوان منطقهای خودمختار در شمال عراق، طی دو دهه اخیر شاهد رشد قابل توجه حضور دیپلماتیک کشورهای خارجی بوده است. این رشد عمدتاً پس از سال ۲۰۰۳ و سقوط رژیم صدام حسین و به ویژه پس از نقش برجسته پیشمرگههای کُرد در مبارزه با داعش پس از ۲۰۱۴، شتاب گرفت. وجود منابع طبیعی به ویژه نفت و گاز موقعیت استراتژیک و ثبات نسبی در مقایسه با سایر مناطق عراق و روابط اقتصادی و امنیتی گسترده عوامل اصلی جذب کشورها برای گشایش نمایندگیهای دیپلماتیک در اربیل، پایتخت اقلیم بودهاند. این گزارش به بررسی حضور کنسولگریهای کشورهای مختلف در این منطقه اختصاص یافته است:
1- کنسولگریهای رسمی
- کنسولگری ترکیه (Consulate General of the Republic of Turkey): قدیمیترین کنسولگری در اربیل با سابقەای کە بە دهە ١٩٩٠ و حتی قبل از آن است از آن کشور ترکیه است.
- کنسولگری جمهوری اسلامی ایران (Consulate General of the Islamic Republic of Iran): دارای سابقە طولانیتر و فعالیت بیشتر دیپلماتیک در اقلیم کردستان بە دلایل مختلف از جملە داشتن مرزهای مشترک و روابط عمیق فرهنگی، مذهبی و تجاری است. این کنسولگریخا بە طور رسمی اوایل دهە ٢٠٠٠ و پس از ٢٠٠٣ شروع بە کار کردەاند. ایران بطور همزمان در دو شهر اربیل و سلیمانیه دارای کنسولگری است.
- کنسولگری ایالات متحده آمریکا (S. Consulate General Erbil): این کنسولگری بزرگترین و تاثیرگذارترین کنسولگری خارجی در اربیل محسوب میشود. حضور امریکا در اربیل بە دهە ٢٠٠٠ بر میگردد آمریکاییها ابتدا در قالب یک دفتر عمل در اربیل حاضر بودند سپس در ژوئیە ٢٠١١ آنها این دفتر را بە بزرگترین کنسولگری خود در سراسر جهان ارتقا دادند.
- کنسولگری فدراسیون روسیه (Consulate General of the Russian Federation): این کنسولگری در نوامبر ٢٠٠٧ تاسیس شد و در زمینە اموزش عالی و فناوری هستەای صلح امیز با اقلیم کردستان همکاری دارد.
- کنسولگری پادشاهی هاشمی اردن (Consulate of the Hashemite Kingdom of Jordan): این کنسولگری حدودا در سال 2008 و خصوصا پس از مهاجرت تعداد قابل توجهی از کُردها بە اردن و البتە پس از سقوط صدام حسین بنا شد.
- کنسولگری جمهوری هند (Consulate General of the Republic of India): اقلیم کردستان دارای حجم بسیار زیاد کارگران هندی است. کنسولگری هند در مە ٢٠٠٩ تاسیس شد.
- کنسولگری جمهوری چک (Consulate of the Czech Republic): اوایل سال ۲۰۱۰ تاسیس شد؛ تمرکز اصلی این کنسولگری بر روی توسعه روابط اقتصادی و تجاری به ویژه در زمینههای دفاعی، انرژی و زیرساخت است. حضور نظامی چک در مأموریتهای ناتو در عراق نیز در ایجاد این نمایندگی نقش داشت.
- کنسولگری پادشاهی عربستان سعودی (Consulate General of the Kingdom of Saudi Arabia): هدف اصلی این کنسولگری تقویت روابط سیاسی اقتصادی و فرهنگی با اقلیم کردستان به عنوان بخش مهمی از عراق است و در مە ٢٠١٨ تاسیس شد.
- کنسولگری دولـت کویت (Consulate of the State of Kuwait): کویت پس از سالها تنش بە دنبال احیای روابط اقتصادی و تجاری با کردستان و عراق است و حدودا در اوایل ٢٠١٠ تاسیس شد.
- کنسولگری مجارستان (Consulate of Hungary): این کنسولگری نیز تاریخ دقیقی ندارد و بە احتمال زیاد در اوایل ٢٠١٠ تاسیس شدە. مجارستان بە دنبال گسترش بازارهای صادراتی در خاور میانە است.
- کنسولگری بریتانیا (British Consulate General Erbil): این کنسولگری در فوریە ٢٠١١ افتتاح شد و نشان دهندە تعهد بلندمدت بریتانیا بە مسئولیتش در برابر کُردها است چرا کە در زمینەهای مختلف از جملە آموزش، تکنولوژی و خدمات مالی فعالیت دارد.
- کنسولگری جمهوری فرانسه (Consulate General of France): این کنسولگری در ژوئن ٢٠١١ تاسیس شد از انجاییکە روابط تاریخی با کردها دارد و دارای تعهد بە همکاریهای امنیتی و بە خصوص مبارزە با تروریسم است حامی مهمی در مبارزە علیە داعش بودە است.
- کنسولگری جمهوری سودان (Consulate of the Republic of the Sudan): حضور این کنسولگری تاریخ دقیقی ندارد و عمدتا بر اساس روابط تجاری محدود و سرمایەگذاریهای کوچک شکل گرفتە است.
- کنسولگری جمهوری یونان (Consulate of the Hellenic Republic): شرکتهای یونانی علاقە زیادی بە بخشهای انرژی و ساخت و ساز و توریسم دارند؛ تاریخ دقیقی وجود ندارد برای افتتاحیە این کنسولگری و بە دنبال توسعە صادرات محصولات کشاورزی و صنعتی خود است.
- کنسولگری جمهوری ایتالیا (Consulate General of the Italian Republic): ایتالیا در زمینەهای نفت و گاز و تکنولوژی در اقلیم فعالیت میکند و در مارس ٢٠١١ تاسیس شد.
- کنسولگری پادشاهی هلند (Consulate of the Kingdom of the Netherlands): این کنسولگری در مارس ٢٠١٢ تاسیس شد و نقش فعالی در کمکهای بشردوستانە داشتە است و دلیل اصلی گشایش ان برای حمایت از منافع اقتصادی خصوصا در کشاورزی و تکنولوژی اب است.
- کنسولگری جمهوری کره جنوبی (Consulate General of the Republic of Korea): این کنسولگری در ژوئن ٢٠١٣ تاسیس شد هدفش حمایت از منافع اقتصادی کلان و تسهیل قراردادهای میلیاردی در بخشهای نفت، گاز و پتروشیمی است.
- کنسولگری امارات متحده عربی (Consulate General of the United Arab Emirates): این کنسولگری در ژانویە ٢٠١٥ در اوج مبارزە با داعش تاسیس شد و انگیزه اصلی آن تقویت روابط اقتصادی به ویژه در بخشهای انرژی، ساختوساز و سرمایهگذاریهای کلان اماراتی در اقلیم کردستان بوده است و نشان دهندە حمایت امارات از عراق و اقلیم کردستان در دوران حساس بودە است.
- کنسولگری جمهوری لهستان (Consulate of the Republic of Poland): لهستان بە عنوان مشارکت کنندە در ماموریتهای اموزشی در عراق و همچنین عضو فعال ناتو فعالیت دارد و تاریخ دقیقی وجود ندارد برای افتتاح این کنسولگری.
- کنسولگری جمهوری مصر (Consulate of the Arab Republic of Egypt): روابط این دو مبتنی بر پیوندهای تاریخی و فرهنگی در جهان عرب ا اسلام است؛ این کنسولگری نیز تاریخچە دقیقی ندارد هدف اصلیش گسترش نفوذ مصر در منطقە است.
- کنسولگری جمهوری خلق چین (Consulate General of the People's Republic of China): این کنسولگری برای تسهیل روابط تجاری و اقتصادی دوجانبە نقش کلیدی ایفا میکند و در دسامبر ٢٠٢١ در اربیل افتتاح شد.
2- کنسولگریهای افتخاری
- کنسولگری افتخاری پادشاهی اسپانیا
- کنسولگری افتخاری جمهوری بلاروس
- کنسولگری افتخاری پادشاهی دانمارک
- کنسولگری افتخاری جمهوری اسلواکی
- کنسولگری افتخاری جمهوری قبرس
3- دفاتر نمایندگی و آژانسها
- دفتر نمایندگی دولت فلسطین (General Delegation of Palestine): دفتر این دولت بە عنوان نمایندگی عمومی فعالیت دارد نە بە عنوان کنسولگری رسمی و برای حفظ ارتباط با جامعە فلسطینیهای مقیم اقلیم کردستان ایجاد شدە است.
- دفتر نمایندگی رومانی؛ با هدف توسعه روابط تجاری و اقتصادی.
- دفتر نمایندگی ژاپن: اغلب مرتبط با آژانس همکاریهای بینالمللی ژاپن (JICA) برای همکاریهای توسعهای.
- دفتر نمایندگی سوئد: عمدتاً برای هماهنگی کمکهای توسعهای و بشردوستانه (از طریق آژانس توسعه بینالمللی سوئد - Sida).
- دفتر نمایندگی کانادا: پیشدرآمد احتمالی برای کنسولگری، تمرکز بر روابط تجاری، توسعهای و حمایت از اتباع.
- بخش بازرگانی بلغارستان: ترویج تجارت و سرمایهگذاری.
- اتحادیه اروپا (EU Office): هماهنگی کمکها و همکاریهای اتحادیه اروپا با اقلیم کردستان.
- دفتر برنامه عمران ملل متحد (UNDP): اجرای پروژههای توسعهای سازمان ملل.
- آژانس همکاریهای بینالمللی ژاپن (JICA): اجرای پروژههای کمکهای توسعهای ژاپن.
- آژانس همکاریهای بینالمللی کره (KOICA): اجرای پروژههای کمکهای توسعهای کره جنوبی.
- دفتر نمایندگی اتریش: توسعه روابط تجاری و اقتصادی به عنوان بخش بازرگانی یا دفاتر مشابه
نویسنده ثریا میرحاج یوسف پژوهشگر حوزه دیپلماسی در اقلیم کردستان عراق و از اعضای کلاس روزنامهنگاری فراتاب – دوره 16.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
