فراتاب: این گزارش، نگاهی دارد به هفت حزب اصلی کردستان عراق، از زمان تاسیس تا نقش آنها درپارلمان. تاریخچهی کوتاه درباره رهبران احزاب و نیز تعداد کرسیهایشان در اقلیم کردستان و مجلس عراق؛ تا تصویری دقیقتر از صحنهی سیاسی امروز کردستان ارائه شود.
۱۹۴۶؛حزب دمکرات کردستان(KDP)
این حزب توسط ملامصطفی بارزانی در بغداد تاسیس شد و به سرعت تبدیل به نیروی اصلی در جنبش ملیگرای کُرد شد. پس از مرگ او فرزندش ادریس بارزانی و سپس مسعود بارزانی رهبری حزب را برعهده گرفتند. این حزب در دهههای اخیر، به ویژه پس از سقوط صدام، بازیگر اصلی در اقلیم کردستان عراق بوده است.
تعداد کرسیهای فعلی در اقلیم کردستان: 39 کرسی
تعداد کرسیهای فعلی در مجلس عراق: 31 کرسی
۱۹۷۵؛ اتحادیه میهنی کردستان (PUK)
اتحادیه میهنی در پی اختلاف داخلی در KDP، با رهبری جلال طالبانی در سال ۱۹۷۵ تاسیس شد. این حزب بیشتر در سلیمانه و حلبچه نفوذ دارد و رویکردی سوسیال دموکرات و چپ گرا دارد. در دولت و پارلمان اقلیم، میهنی همیشه یکی از دو قدرت اصلی بوده است.
تعداد کرسیهای فعلی در پارلمان اقلیم: ۲3 کرسی
تعداد کرسیهای فعلی در مجلس عراق: 17 کرسی
۱۹۷۶؛ حزب سوسیالیست دمکرات کردستان (KDSP)
محمدحاجی محمود ،از فرماندهان پیشمرگه و چهرههای باسابقهی سیاسی، این حزب را پس از انشعاب از اتحادیه میهنی تاسیس کرد. این حزب همواره گرایش سوسیالیستی داشته اما هیچگاه جریان غالب سیاسی نبوده است. در بیشتر دورهها، بهعنوان حزب حامی یا ائتلافی نقش داشته است و در دهه اخیر روابط نزدیکی با حزب دموکرات کردستان داشته است.
تعدداد کرسی فعلی در پارلمان اقلیم: ۱ کرسی
این حزب در مجلس عراق تنها در سال 2014 موفق به کسب یک کرسی شده بود.
۱۹۹۴؛ حزب جماعت اسلامی کردستان (کومهل) (Komal)
حزب جماعت اسلامی کردستان در ابتدا بخشی از جنبشهای مذهبی در اقلیم کردستان بود که با هدایت علی بابیر شکل حزبی و پارلمانی بهخود گرفت. این حزب در مناطقی چون سلیمانیه و مناطقی مذهبیتر فعالیت میکند و ترکیبی از گفتمان دینی و عدالت اجتماعی ارائه میدهد. در سال های اخیر، با افت آرای مردمی مواجه شده است.
تعداد کرسیهای فعلی در پارلمان اقلیم: 3 کرسی
تعداد کرسیهای فعلی در مجلس عراق: ۱ کرسی
۲۰۰۱: حزب اتحاد اسلامی کردستان (KIU)
حزب اسلامی کردستان به رهبری صلاحالدین محمد بهاءالدین در اویل دهه ۲۰۰۰ از دل جریانهای اخوانی اقلیم پدید آمد. این حزب پایگاه اصلیاش را در مناطق محافظهکارتر و اهل سنتنشین مانند حلبچه و برخی نواحی اربیل دارد. در ساختار قدرت اقلیم، معمولا نیرویی ائتلافی محسوب میشود.
تعداد کرسی فعلی در پارلمان اقلیم کردستان: 7 کرسی
تعداد کرسی فعلی در مجلس عراق: ۱ کرسی
۲۰۰۹؛ جنبش گوران (Gorran)
نوشیروان مصطفی ،از چهرههای منتقد اتحادیه میهنی، گوران (جنبش تغییر) را به عنوان اولین جریان اصلاحطلب کُرد در سال ۲۰۰۹ بنیان گذاشت. این جنبش در نخستین انتخابات پارلمانیاش موفقیت بزرگی کسب کرد، اما پس از مرگ رهبرش دچار افت شد. هنوز هم گوران در پارلمان عراق نقش دارد، اما نفوذ و قدرت سابق را ندارد.
تعداد کرسی فعلی در پارلمان اقلیم: 1 کرسی
جنبش گوران در مجلس فعلی عراق فاقد کرسی است!
۲۰۱۸؛حزب نسل نو (New generation )
جنبش نسل نو توسط شاسوار عبدالواحد ،تاجر و صاحب شبکه NRT، با شعار مبارزه با فساد و تجدید سیاست در سال ۲۰۱۸ راهاندازی شد.این جنبش به ویژه در میان جوانان،دانشجویان و طبقات متوسط شهری جایگاه پیدا کرد.برخلاف احزاب سنتی،نسل نو از ابزارهای مدرن رسانهای استفاده میکند.
تعداد کرسی فعلی در پارلمان اقلیم: 15 کرسی
تعداد کرسی فعلی در مجلس عراق: 9 کرسی
هفت حزب بالا،چهرهی اصلی سیاست اقلیم کردستان را تشکیل میدهند. با وجود فراز و نشیبها،قدرت سنتی در دستان حزب دمکرات و اتحادیه میهنی باقی مانده است،اما حضور احزاب نوگرا مانند نسل نو،توازن را به سمت تغییر سوق داده.روند صعود و نزول کرسیها،نمایانگر تحولات اجتماعی و سیاسی در جامعهی اقلیم کردستان عراق است.
نویسنده صیاد درویش از اعضای کلاس روزنامهنگاری فراتاب – دوره 16.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
