فراتاب: در روزگاری که روایت رسمی دولت اسرائیل، یهودیان را ملتی با تاریخی مشترک و سرزمینی مقدس مینامد، کتابی از دل دانشگاه تلآویو برخاسته تا این افسانه را به چالش بکشد. شلومو زند، مورخ یهودی، در «اختراع قوم یهود» مینویسد که ملت یهود، ساختهای مدرن و سیاسی است، نه میراثی دینی و تاریخی.
معرفی کلی کتاب
شلومو زند، استاد تاریخ دانشگاه تلآویو، کتاب «اختراع قوم یهود» را در سال ۲۰۰۸ منتشر کرد؛ اثری جنجالی که روایت رسمی اسرائیل از ریشههای قوم یهود را زیر سؤال میبرد. این کتاب در ایران با ترجمه فهیمه چاکرالحسینی و توسط نشر منتشر شده است. زند در این اثر، نگاهی انتقادی به مفهوم ملتسازی یهودی دارد.
ایدهی اصلی نویسنده
زند معتقد است که یهودیان در گذشته، یک ملت یکپارچه نبودهاند، بلکه پیروان دینی بودند که در سرزمینهای مختلف زندگی میکردند. او میگوید مفهوم «قوم یهود» بعدها، در دوران مدرن و برای اهداف سیاسی، ساخته شد. این نظریه بهویژه نظریهی «سرزمین موعود» را زیر سؤال میبرد و آن را ابزاری برای مشروعیتبخشی به اشغال فلسطین میداند.
ساختار کتاب
این کتاب در پنج فصل تنظیم شده است. نویسنده ابتدا مفهوم «قوم» و شکلگیری ملتها را در تاریخ بررسی میکند. سپس با تحلیل تاریخی و زبانشناختی، به سراغ گذشتهی یهودیان میرود و نشان میدهد که اغلب آنها از تبار اسرائیلی نیستند. در فصلهای بعدی، به نقد روایت صهیونیستی از ملت یهود و بازخوانی اسطورههای دینی پرداخته میشود.
اهمیت کتاب
کتاب «اختراع قوم یهود» تنها یک تحقیق تاریخی نیست، بلکه تلاشی است برای افشای پشتپردهی یک روایت سیاسی. شلومو زند، با تکیه بر منابع تاریخی و زبانشناسی، نشان میدهد که چطور مفهوم «ملت یهود» برای توجیه اشغال فلسطین و ساختن هویت ملی اسرائیل شکل گرفته است. اهمیت این کتاب در آنجاست که نویسندهاش یهودی است و در دل ساختار علمی اسرائیل کار میکند، اما روایت رسمی کشورش را به چالش میکشد؛ کاری که نیازمند جسارت و صداقت علمی است.
نتیجهگیری و نظر شخصی
خواندن این کتاب برای هر کسی که به مسائل خاورمیانه، تاریخ یهود و شکلگیری اسرائیل علاقه دارد، ضروری است. کتاب ذهن خواننده را به پرسش وامیدارد و او را از روایتهای یکسویه دور میکند. «اختراع قوم یهود» نهتنها یک روایت تازه از گذشته ارائه میدهد، بلکه قدرت تاریخسازی و جعل هویت توسط سیاست را بهخوبی نشان میدهد.
نویسنده: صیاد درویش از اعضای کلاس روزنامهنگاری فراتاب – دوره 16.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
