فراتاب: وقتی اسم فمینیسم را میشنوی، چه حسی پیدا میکنی؟ شاید فکر کنی این واژه فقط برای زنان است، یا حتی باعث خشم و بحث میشود. اما «چیماماندا آدیشی» در کتاب «ما همه باید فمینیست باشیم» نشان میدهد فمینیسم نه دشمنی با مردان، بلکه راهی برای آزادی و عدالت برای همه ماست.
مشخصات کلی کتاب
کتاب «ما همه باید فمینیست باشیم» با نام اصلی We Should All Be Feminists نوشته چیماماندا انگوزی آدیشی نویسنده و فمینیست نیجریهای، نخستین بار در سال ۲۰۱۴ منتشر شد.
ترجمه فارسی این کتاب توسط مریم طباطباییها و در نشر کولهپشتی چاپ شده است.
این کتاب در قطع رقعی کوچک و با جلد نرم (شومیز) عرضه میشود. طراحی جلد آن ساده و نارنجیرنگ است با تصویر زن و مرد در حال جابهجا کردن نمادهای برابری جنسیتی.
این کتاب یکی از پرفروشترین آثار فمینیستی کوتاه در ایران است و در کلاسهای مطالعات زنان و سخنرانیهای الهامبخش مورد استفاده قرار میگیرد.
معرفی نویسنده و مترجم
چیماماندا انگوزی آدیشی نویسنده، استاد دانشگاه و فعال اجتماعی نیجریهایست که با آثارش درباره تجربه زنان آفریقا و نقد تبعیضهای جنسیتی شناخته میشود. از مهمترین آثار او میتوان به Half of a Yellow Sun و Americanah اشاره کرد. سخنرانی TED او با همین عنوان، الهامبخش میلیونها نفر در سراسر جهان بوده است.
مریم طباطباییها مترجم ایرانی، با ترجمه کتابهای حوزه زنان و توسعه فردی شناخته میشود و سبک ترجمه او ساده، روان و قابل فهم برای مخاطب عمومی است.
پیام کتاب
پیام اصلی کتاب این است که فمینیسم به معنای خواستن عدالت برای همه است. آدیشی با مثالهای واقعی از زندگی خود در نیجریه، نشان میدهد چگونه جنسیت هر روز در کوچکترین رفتارهای جامعه تبعیض ایجاد میکند؛ از تقسیم وظایف خانه گرفته تا تعریف موفقیت برای زنان. او میگوید وقتی مردان و زنان یاد بگیرند هویت واقعی یکدیگر را ببینند، جهان به جای بهتری تبدیل میشود.
تجربه و تاثیرپذیری من از این کتاب
خواندن این کتاب برای من مثل نگاه کردن به زندگی روزمره از زاویهای جدید بود. مثلاً همیشه دیدهام که حتی در جمعهای دانشگاهی، موفقیت دختران گاهی با تعجب یا تردید همراه است. فهمیدم فمینیسم یعنی تلاش برای اینکه دختران، مادران، خواهران و حتی پسران ما در قفس کلیشههای جنسیتی زندانی نباشند.
این کتاب باعث شد به عنوان دانشجوی حقوق بینالملل بفهمم عدالت جنسیتی فقط یک اصل حقوقی نیست؛ یک ضرورت انسانی است. توصیه میکنم هر دانشجوی حقوق، علوم اجتماعی و خبرنگاری این کتاب را بخواند تا بفهمد عدالت، با تغییر نگاه ما به جنسیت آغاز میشود.
متن گزارش به زبان کُردی
کتێبی «پێویستە هەموومان فێمینیست بین»؛ نوسینی دووبارهی مانای دادپەروەری
تێڕوانینێکی نوێ بۆ فێمینیزم لە چاویلکەی ئەزموونی ڕۆژانەی ژنان. ئایا فێمینیزم دوژمنایەتییە لە دژی پیاوان یان ڕێگایەکە بۆ ڕزگاری هەموو مرۆڤەکان؟
فهراتاب: کاتێک گوێت لە وشەی فێمینیزم دەبێت هەست بە چی دەکەیت؟ لەوانەیە وا بیر بکەیتەوە کە ئەم وشەیە تەنها بۆ ژنانە، یان تەنانەت توڕەیی و مشتومڕ دروست بکات. بەڵام لە کتێبی «پێویستە هەموومان فێمینیست بین»، چیماماندا ئادیشی نیشان دەدات کە فێمینیزم دوژمنایەتی لەگەڵ پیاواندا، بەڵکو ڕێگای ێک بۆ بە ئازادی و دادپەروەری گەیشتنی هەموومانە.
تایبەتمەندییە گشتییەکانی کتێبەکە
کتێبی "پێویستە هەموومان فێمینیست بین" بە نێوی "ئێمە دەبێ هەموومان فێمینیست بین" بە نووسینی چیماماندا ئەنگوزی ئادیشی، نووسەر و فێمینیستێکی نەیجیریا، بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠١٤ بڵاوکرایەوە.
وەرگێڕانی فارسی ئەم کتێبە لە لایەن مریەم تەباتەبایها و چاپخانەی کۆڵەپشتی بڵاوکراوە.
ئەم کتێبە بە شێوەی کتێبێکی پەڕەیی بچووک لە بەردەستی خوێنەرە. دیزاینی بەرگی کتێبەکە سادە و پرتەقاڵییە و وێنەی ژن و پیاوێکە کە هێماکانی یەکسانی جێندەری جێبەجێ ئەکەن.
ئەم کتێبە کە یەکێک لە پڕفرۆشترین بەرهەمە کورتە فێمینیستەکانی ئێرانە، و لە پۆلەکانی تایبەت بە خوێندنەوە لە سەر ژنان و وتارە ئیلهامبەخشەکاندا بەکاردێت.
ناساندنی نووسەر و وەرگێڕ
چیماماندا ئەنگوزی ئادیشی نووسەر و مامۆستای زانکۆ و چالاکوانی کۆمەڵایەتی نەیجیریایە و بە بەرهەمەکانی لەسەر ئەزموونی ژنانی ئەفریقا و ڕەخنەگرتن لە جیاکاری ڕەگەزی ناسراوە. گرنگترین بەرهەمەکانی بریتین لە نیوەی خۆرێکی زەرد و ئەمریکانا و هەروەها قسەکانی لە TED بە هەمان ناونیشان ئیلهامبەخش بووە بۆ ملیۆنان کەس لە سەرانسەری جیهان.
مریەم تەباتەبەیها کە وەرگێڕێکی ئێرانییە، بە وەرگێڕانی کتێبی تایبەت بە ژنان و گەشەپێدانی تاکەکەسی ناسراوە، شێوازی وەرگێڕانی سادە و پاڕاوە وە تێگەیشتنی بۆ هەموو بەردەنگێک ئاسانە.
پەیامی کتێب
پەیامی سەرەکی کتێبەکە ئەوەیە کە فێمینیزم واتە خوازیاری دادپەروەری بۆ هەمووان.
ئادیشی بە بەکارهێنانی نموونەی ڕاستەقینەی ژیانی خۆی لە نەیجیریا نیشان دەدات کە چۆن ڕەگەزپەرەستی ڕۆژانە جیاکاری لە بچووکترین ڕەفتارەکانی کۆمەڵگادا دروست دەکات؛ لە دابەشکردنی کارەکانی ماڵەوە هەتاکوو پێناسەکردنی سەرکەوتن بۆ ژنان. ئەو دەڵێت، کاتێک ژن و پیاو فێر بن کە شۆناسی ڕاستەقینەی یەکتر ببینن، دونیا دەبێتە شوێنێکی باشتر.
ئەزموون و کاریگەری ئەم کتێبە
خوێندنەوەی ئەم کتێبە وەک ئەوە وابوو لە ڕوانگەیەکی نوێوە سەیری ژیانی ڕۆژانە بکەم. بۆ نموونە هەمیشە بینیومە تەنانەت لە بازنەی ئەکادێمیشدا سەرکەوتنی کچان زۆر جار سەرسوڕمان یان گومانی لەگەڵدایە. من تێگەیشتم کە فێمینیزم واتە هەوڵدان بۆ دڵنیابوون لەوەی کچەکان، دایکان، خۆشکەکان و تەنانەت کوڕەکانمان لە بەندی چەقبەستوویی ڕەگەزیدا زیندانی نەکرێن.
ئەم کتێبە فێری کردم وەک خوێندکارێکی یاسای نێودەوڵەتی بزانم کە دادپەروەری جێندەری تەنیا بنەمایەکی یاسایی نییە؛ ئەوە فەرمانێکی مرۆڤییە.
پێشنیار دەکەم هەموو خوێندکارێکی یاسا و زانستە کۆمەڵایەتییەکان و ڕۆژنامەگەری ئەم کتێبە بخوێنێتەوە بۆ ئەوەی تێبگات کە دادپەروەری بە گۆڕینی شێوازی سەیرکردنی ڕەگەزیمان دەست پێدەکات.
نویسنده: کوهستان منبری (کوێستان مێنبەری، خوێندکاری باڵای یاسای نێودەوڵەتی) و از اعضای کلاس روزنامهنگاری فراتاب – دوره 16.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
