فراتاب: کتاب مادرسالاری نوشتهی ایولین رید، با زبانی مستند و تحلیلی تلاش میکند تاریخ تکامل اجتماعی زنان را از دل اسطورهها، اسناد و پژوهشهای انسانشناسی بیرون بکشد و روایتگر دورهای از تاریخ باشد که در آن زنان در مرکز ساختارهای اجتماعی و تصمیمگیری قرار داشتند.
در جهانی که روایت غالب تاریخی آن مردمحور بوده، مطالعه آثاری که تلاش میکنند تاریخ را از زاویهای زنانه بازنویسی کنند، ضروری است. مادرسالاری یکی از مهمترین این تلاشهاست؛ کتابی که نهفقط نظریهپرداز، بلکه مستند و متکی بر دادههای تاریخی و انسانشناسی است.
مشخصات کلی کتاب
کتاب مادرسالاری اثر ایولین رید نخستینبار در سال ۱۹۷۴ منتشر شده است. ترجمهی فارسی آن با عنوان مادرسالاری؛ تاریخ تکامل زن توسط افشنگ مقصودی انجام شده و انتشارات گلآذین آن را در تهران منتشر کرده است.
این کتاب در قطع وزیری، با جلدی ساده و در چاپ دهم سال ۱۳۹۷ منتشر شده و ۴۲۸ صفحه دارد.
موضوعات کلیدی آن عبارتاند از: تاریخ اجتماعی زنان، جایگاه زن در تمدنهای اولیه، فیزیولوژی زنانه، تفاوتهای جنسیتی، و الگوهای رهبری در جوامع مادرسالار.
کتاب با وجود محتوای علمی و مستند، در میان مخاطبان حوزه زنان، علوم اجتماعی و تاریخ با استقبال روبهرو شده و بهعنوان یکی از منابع معتبر در حوزه تاریخ جنسیت شناخته میشود.
معرفی نویسنده و مترجم
ایولین رید (۱۹۰۵–۱۹۷۹)، نویسنده و انسانشناس آمریکایی، از چهرههای برجسته در حوزه نظریهپردازی فمینیستی با رویکرد مارکسیستی بود. او با پژوهشهای تاریخی و مردمنگارانه خود، تلاش کرد سهم زنان در شکلگیری تمدن بشری را بازسازی کند. از مهمترین آثار او میتوان به زن، خانواده و انقلاب اجتماعی و تکامل زن، پدر سالاری، برادرسالاری و آزادی زنان اشاره کرد.
افشنگ مقصودی مترجم این اثر، با تسلط بر متون تخصصی حوزه علوم اجتماعی و فمینیسم، توانسته ترجمهای دقیق و وفادار به متن ارائه دهد و کتاب را برای مخاطب فارسیزبان قابلدرک و روان سازد.
پیام کتاب
در این کتاب، رید تلاش میکند نشان دهد که مادرسالاری تنها یک افسانه یا رؤیای فمینیستی نیست، بلکه دورهای واقعی در تاریخ بشر بوده که زنان، در نقش مادر، رهبر و حافظ ساختار اجتماعی، نقش مرکزی ایفا میکردند.
او با تکیه بر اسناد، افسانهها، و یافتههای انسانشناسی، تصویر غالب از «پدرسالاری طبیعی» را به چالش میکشد و این پرسش را مطرح میکند که اگر زمانی جوامع زنمحور بودهاند، آیا امروز نیز میتوان آن الگوها را بازخوانی و احیا کرد؟
تجربه و تأثیرپذیری شخصی
مطالعهی این کتاب برای من، بهعنوان زنی فعال حوزه زنان، پنجرهای تازه به تاریخ گمشدهمان گشود. مادرسالاری به من یادآوری کرد که گذشتهی ما پر از قدرت، خرد، و مرکزیت بوده است؛ چیزی که در روایتهای رسمی حذف شده. این کتاب را به تمام زنانی که میخواهند ریشههای فراموششده قدرت زنانه را کشف کنند، پیشنهاد میکنم.
نویسنده: مریم حسینی از اعضای کلاس روزنامهنگاری فراتاب – دوره 16.
بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است.
