نوروز در باکو، عروس قفقاز | فراتاب
کد خبر: 7622
تاریخ انتشار: 23 فروردین 1397 - 13:50
فراسفر در جمهوری آذربایجان
امسال، تعطیلات رسمی نوروز در آذربایجان از 20 تا 26 مارس بود. با وجود اینکه در آذربایجان، شروع سال نو میلادی است، ولی آذری ها (با پرسش از چند نفر) عید اصلی خود را نوروز می دانند و در اصل، سال میلادی را متعلق به روس ها و به نوعی میراثی باقیمانده از آنها در

 

فراتاب-فراسفر: نوروز به عنوان نخستین روز فصل بهار و رویش دوباره طبیعت علاوه بر ایران، در افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان، قرقیزستان، آذربایجان، مناطق کردنشین عراق، سوریه، ترکیه و بسیاری از شهرهای روسیه (منطقه نوروز) جشن گرفته می شود. در ایران و افغانستان، نوروز آغاز سال نو است اما در سایر این کشورها نوروز به عنوان جشن عمومی و تعطیلات رسمی محسوب می شود.
بنده جشن نوروز را در منطقه ترکمن صحرا و در میان مردمان خطه جنوب کشورمان از نزدیک دیده بودم، اما امسال با حضور در سفارت کشورمان در باکو سال متفاوتی بود و این توفیق برایم حاصل شد که از نزدیک این مراسم را در میان آذری های باکو ببینم. امسال، تعطیلات رسمی نوروز در آذربایجان از 20 تا 26 مارس بود. با وجود اینکه در آذربایجان، شروع سال نو میلادی است، ولی آذری ها (با پرسش از چند نفر) عید اصلی خود را نوروز می دانند و در اصل، سال میلادی را متعلق به روس ها و به نوعی میراثی باقیمانده از آنها در این سرزمین قلمداد می کنند. آذری ها نیز در روز اول عید، سفره هفت سین تدارک می بینند و اعضای خانواده به دور آن جمع می شوند. این سفره هفت سین شامل سوماق، سکه، سمنو، ساریمساق (سیر)، سبزه، سو (به معنای آب و نشانه تولد تازه وحیات) یا سود (به معنای شیر و نشانه سلامتی و زیبایی)، ساری کوک (به معنی زردچوبه و نشانه شیرینی زندگی) است. همچنین، در این ایام اقوام و دوستان با رفتن به منازل یکدیگر و خریدن هدایا سال نو را به همدیگر تبریک می گویند. البته، در آذربایجان روز سیزده بدر به مانند ایران وجود ندارد.
به طور کلی، تمامی مردمان منطقه نوروز به طور رسمی نوروز را جشن می گیرند و برای فرا رسیدن حیات دوباره طبیعت شادی می کنند. ضمن اینکه آیین و مراسم مشترکی برای جشن گرفتن این مناسبت در جغرافیای منطقه نوروز وجود دارد، مردمان برخی از این کشورها مراسم خاص خود را دارند. مردم باکو نیز نوروز را با جمع شدن در مکان هایی مانند ایچری شهر یا شهر قدیمی، منطقه تارگووی و پارک بلوار با برگزاری موسیقی زنده آذری جشن می گیرند. در غرفه های سنتی ایچری شهر و تارگووی، غذاهای تازه طبخ شده آذری، شیرینی های خاص این کشور و همچنین، صنایع دستی آن عرضه می شوند. غذاهای آذری مانند دولما (پنج نوع دولما شامل یارپاگ، کلم، بادیمجان، پومیدور و بیبر دولماسی)، لوله کباب، خورش گوورما (گوشت و شاه بلوط)، ساج ایچی (گوشت و سیب زمینی سرخ شده) و گوتاب (گوشت و سبزی در خمیر نان) به وفور دیده می شوند. همین طور، شیرینی های خاص کشور آذربایجان شامل پاخلاوا، شکربورا، شورگوقال، بانان و بادام بورا را در این غرفه ها می بینید. در برخی از این غرفه ها نیز صنایع دستی و سوغاتی های خاص آذربایجان شامل کلاه های پشمی زمستانی گرد برای مردان، مجسمه هایی از ایچری شهر، بشقاب ها و لیوان هایی با طرح برج های سه شعله، ایچری شهر و ساحل ملی بلوار باکو و نیز مجسمه هایی کوچک از مردان و زنان با لباس محلی آذری را می توان دید.
در مورد ایچری شهر به عنوان نقطه اول جذب کننده توریست های دنیا باید گفت که ایچری شهر در واقع، همان شهر قدیمی باکوست که به آن ارگ باکو هم گفته می شود. این بنای باشکوه تاریخی که در شمال غربی خلیج باکو واقع شده، به تدریج بین قرون 11 تا 19 م. ساخته شده است و فرهنگ و تمدن هایی چون ساسانی، زرتشتی، شیروانی، ایرانی، عربی، عثمانی و روسی در آن به چشم می خورد. در حال حاضر نیز برخی از آذری ها در این شهر محصور زندگی می کنند. ایچری شهر دارای ۲۳ محله، ۲ کاروان سرا، ۳ چشمه آب، میدان بازار و... می باشد (عکس های پیوست شده به متن).
این اثر تاریخی که در سال 2000 م. در فهرست میراث جهانی یونسکو به ثبت رسیده است، جذاب ترین مکان آن قلعه دختر (به ترکی آذربایجانی، قیز قالاسی و به انگلیسی Maiden Tower) است (عکس های منضم شده به متن). این قلعه 28 متر ارتفاع دارد و شامل 8 طبقه است. پس از آخرین طبقه وارد بام قلعه می توان شد که از آنجا، شهر باکو زیر پای تان است و برج های سه شعله و ساحل بلوار ملی کاملا هویدا است. در هر طبقه، در تابلویی شیشه ایی توضیحاتی را در مورد این قلعه به دو زبان «ترکی آذربایجانی و انگلیسی» می توانید ببینید. در مورد ریشه نام این قلعه افسانه های زیادی وجود دارد. مشهورترین آنها درباره دختری جوان است که پادشاهی عاشق او می شود و دختر تنها در صورتی موافقت می کند با او ازدواج کند که اگر پادشاه اول، یک قعله بسازد (نوشته شده در طبقه پنجم). در مورد هدف و تاریخ ساخت قلعه دختر در طبقه دوم آن نوشته شده: «دانشمندان و پژوهشگران برای مدت ها قادر به دستیابی به زمینه ای مشترک درخصوص هدف و تاریخ ساخت قلعه دختر ناتوان بوده اند؛ مساله ای که اسرارآمیز باقی ماند. مکان آن در مرکز خیلج باکو، ارتفاع آن، ضخامت دیوارها، منطقه ورودی حمایت شده و دیگر عوامل متعدد ما را رهنمون می کند تا فرض کنیم که این قلعه برای اهداف دفاعی ساخته شد. با بسط بیشتر این فرض، برخی از پژوهشگران ادعا می کنند که قلعه دختر در قرن 12 توسط شروانشاهان در همان زمان که دیوارهای شهر (ایچری شهر) بنا شدند، ساخته شد. با این وجود، با توجه به ترکیب ساختاری و تکنیک های ساختاری قلعه و تکنیک های به کار رفته در ساخت آن که مشابه با استحکامات ساخته شده در زمین های آذربایجان در قرون 6-5 است؛ زمینه هایی برای این باور است که ساخت قلعه به این زمان برمی گردد».
از ایچری شهر (بخش جنوبی آن) که بیرون می روید، چنانچه به سمت چپ حرکت کنید و از یک چهارراه عبور کنید، (که با عبور از یک زیرگذر، در روبروی آن بلوار باکو یا پارک ملی ساحلی واقع شده) به میدان فواره لر (میدانی با چند فواره زیبا) می رسید. در بالای این میدان، منطقه تارگووی (خیابان نظامی) یکی از بهترین و زیباترین محله های شهر باکو را می بینید. در این منطقه، رستوران های معروف (مک دونالد و کی اف سی)، فست فودها (که برخی از آنها در فضایی شیشه ای در پیاده روی سنگ فرش شده این منطقه قرار دارند)، کافه ها و مراکز خرید (برندهای معروف) قرار دارند. در انتها و سمت بالای خیابان تارگووی نیز میدان و موزه ادبیات نظامی گنجوی را می بینید. چنانچه از اینجا به سمت مستقیم حرکت کنید، به میدان میرزا فتعلی آخوندوف می رسید که در بالای این میدان، هتل سفیر باکو و در سمت چپ آن نیز سفارت جمهوری اسلامی ایران در خیابان بنیاد سردارف قرار دارد. از این میدان، با اتوبوس یا مترو می توانید به سایر مناطق و محلات باکو بروید.
در نهایت، سومین نقطه اصلی که مردم باکو برای جشن نوروز در آنجا گردهم می آیند، بلوار ساحلی باکو یا همان پارک ملی ساحلی است. بلوار باکو در سال 1909 تاسیس شد و در بین سال‌های ۱۹۵۰ تا ۱۹۶۰ گسترش یافت. این بلوار در امتداد سواحل جنوبی دریای خزر کشیده شده است. در این بلوار سنگ فرش شده، رستوران‌ها، کافه‌ها، چایخانه‌‌ها، مراکز خرید و طبیعت زیبایی وجود دارد که به خصوص شب آن با نورپردازی فوق العاده ای که دارد، بسیار زیباست و از آنجا، برج های نوران سه شعله را می توانید ببینید. همچنین، در این بلوار یک قطار کوچک وجود دارد که کودکان از مشتریان ویژه آن برای دور زدن در پارک ملی هستند. پیاده روی در ساحل سنگ فرش شده آن به هنگامی که باد خنک آذربایجان در شب در حال وزیدن است، کاملا انسان را به وجد می آورد.

نویسنده: فهیمه قربانی عضو شورای نویسندگان فراتاب

بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است

نظرات
آخرین اخبار