تأثیر تحولات کرکوک بر استقلال طلبی کردها | فراتاب
کد خبر: 6740
تاریخ انتشار: 28 مهر 1396 - 19:38
فهیمه قربانی
تسلط بر کرکوک برای اربیل از اهمیت حیاتی برخوردار است، غنای نفتی این منطقه اهمیت آن را به شدت افزایش داده است. به نظر می رسد با تسلط مجدد نیروهای عراقی بر این شهر پروژه جدایی طلبی فعلا منتفی است.

 

فراتاب - گروه بین الملل: در روز یکشنبه 23 مهرماه، نیروهای ارتش دولت عراق با هدف بازگشت مرزهای اقلیم کردستان عراق به قبل از سال 2014، به سمت استان کرکوک پیشروی کردند. آنها پایگاه های نظامی، میادین نفتی مجاور آن و دیگر تأسیسات زیربنایی کرکوک را توانستند دوباره تحت کنترل خود درآورند. تقریبا یک ماه پیش در سوم مهرماه، مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق با وجود مخالفت های داخلی و خارجی اقدام به برگزاری رفراندوم برای جدایی از عراق کرد. رأی گیری برای جدایی از عراق در سه استان کردستان عراق شامل اربیل، دهوک و سلیمانیه و در مناطق مورد مناقشه برگزار شد. درگیری و جنگ میان کردستان و دولت مرکزی عراق از چندین دهه سابقه برخوردار است، اما برگزاری رفراندوم در ماه گذشته تنش ها را میان دو طرف موجب شد. قبل از برگزاری رفراندوم، ایران و ترکیه، دو قدرت مهم منطقه ای مخالفت جدی خود را با آن اعلام کرده بودند؛ چرا که جدایی کردهای عراق می تواند موجب تشویق جدایی طلبان کرد در ایران و ترکیه شود و از همه مهم تر آنکه، این دو بازیگر مهم منطقه­ای همواره بر ثبات مرزها و دولت ـ ملت ها در خاورمیانه تأکید دارند. همچنین، آمریکا، دولت های اروپایی و سازمان ملل به طور رسمی مخالفت خود را با برگزاری رفراندوم اعلام کردند.

به طور کلی، برگزاری رفراندوم حاکی از آن بود که اقلیم کردستان عراق برای جدایی کامل از عراق برنامه ریزی می کند و برای گرفتن کرکوک نیز تلاش می کند؛ از دیدگاه اعضای مؤثر جامعه بین­المللی، رفراندوم اقلیم کردستان عراق برای استقلال می تواند اختلافات قومی در عراق و منطقه را افزایش دهد، منجر به تجزیه عراق و مانع جنگ علیه داعش شود. از این رو، دولت مرکزی عراق این مسأله را نتوانست تحمل کند و در واقع، حرکت نیروهای عراقی به سوی کرکوک در عصر روز یکشنبه 23 مهرماه، پاسخ مستقیم و قابل پیش بینی دولت مرکزی عراق بود؛ موضوعی که مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان عراق آن را نتوانسته بود پیش بینی کند.

اما چرا کرکوک برای کردها مهم است و در این منطقه رفراندوم برگزار شد؟ این شهر در 98 کیلومتری جنوب اربیل، مرکز کردستان عراق واقع است. منطقه ای چندقومیتی و دربرگیرنده 40 درصد ذخایر نفتی عراق است. تسلط بر این شهر معادل با در اختیار گرفتن میادین نفتی مجاور آن است. از این رو، حکومت منطقه ای کردستان آن را برای ایجاد یک دولت کردی که از حیاتی پایدار برخوردار باشد، با اهمیت و لازم می داند. بنابر نظر آسو مامند مسئول حزب اتحادیه میهنی در استان کرکوک و عضو دفتر سیاسی این حزب، چنانچه نفت کرکوک نباشد، حکومت منطقه ای کردستان قادر به پرداخت نیمی از حقوق کارمندان اقلیم نیست. لازم به ذکر است که صادرات نفت کردستان عراق در روز چهارشنبه، 26 مهر ماه به بیش از نصف کاهش یافت، زیرا نیروهای دولت مرکزی عراق برخی از بزرگ ترین حوزه های نفتی را از نیروهای پیشمرگه بازپس گرفتند. به طور کلی، بازپس گیری کرکوک به معنای به عقب راندن نیروهای پیشمرگه کرد به محدوده قانونی سه سال پیش آنها است؛ هنگامی که آنها پس از حملات سال 2014 گروه داعش، به مناطقی خارج از مرزهای تعیین شده اقلیم خودمختار کردستان عراق پیشروی کرده بودند. در واقع، از سال 2014 تاکنون، کردها بر کرکوک و میادین نفتی آن مسلط بودند؛ گرچه از لحاظ حقوقی، کنترل آن به دولت مرکزی عراق واگذار شده است. قانون اساسی عراق به کردها حق کنترل بر کرکوک را نداده است.

در جمع بندی نهایی باید گفت که از آنجایی که در کنترل داشتن کرکوک به نوعی یک پیش شرط لازم برای جدایی اقلیم کردستان از عراق تلقی می شد، بازپس گیری آن توسط دولت مرکزی عراق مسأله جدایی طلبی کردی را حداقل تا طولانی مدت منتفی ساخت.

 

 فهیمه قربانی، دانشجوی دکتری روابط بین الملل

بازنشر این مطلب با ذکر منبع «فراتاب» بلامانع است

نظرات
آخرین اخبار