وقتی رسانه های منتقد دولت، صدای اردوغان شدند! | فراتاب
کد خبر: 5965
تاریخ انتشار: 9 فروردین 1396 - 21:58
امید شکری کله سر
مطبوعات و رسانه های دیداری و شنیداری ترکیه تا سال 2013 تا موقعی که قضیه فساد مالی 4 وزیر کابینه اردوغان رسانه ای شدند و پس از حوادث پارک گزی می توان ادعا کرد که آزادترین مطبوعات خاورمیانه بودند

فراتاب - گروه بین الملل: کشور ترکیه طی دهه های اخیر بارها شاهد کودتاهای مختلفی از سوی نظامیان بوده است ارتش به بهانه دفاع از ارزشها و اصول آتاترک و با هدف پاسداری از لائیسم و سکولاریسم دست به کودتا زده است در کودتای 15 جولای که با حضور مردم در خیابانها و اطلاع رسانی شبکه های تلویزیونی و اجتماعی نظیر توئیتر و فیسبوک ناکام ماند و  بار دیگر نقش موثر مردم در دفاع از دموکراسی و همچنین نقش مطبوعات بعنوان رکن چهارم دموکراسی بیش از بیش نمایان شد.

مطبوعات و رسانه های دیداری و شنیداری ترکیه تا سال 2013 تا موقعی که قضیه فساد مالی 4 وزیر کابینه اردوغان رسانه ای  شدند و پس از حوادث پارک گزی می توان ادعا کرد که آزادترین مطبوعات خاورمیانه بودند پس از حوادث پارک گزی دولت اقدام به اعمال برخی محدودیتها بر مطبوعات مخالف نمود و پس از افشای فساد اداری 4 وزیر کابینه اردوغان که در آن موقع نخست وزیر ترکیه بود دولت فشار بیش از حدی بر کانالها تلویزیونی و روزنامه های منتسب به جریان فتح الله گولن که دولت ترکیه آنها را جریان و دولت موازی می داند آورد.

عصر 15 جولای تعدادی از افسران ارتش و ژاندارمری وابسته به جریان فکری فتح الله گولن اقدام به بستن پلهای بوغازایجی و سلطان مهمت فاتیح استانبول نمودند در عین حال جنگده های کودتاگران نیز با پرواز در ارتفاع کم اقدام به ایجاد رعب و و حشت در بین ساکنین استانبول و آنکارا نمودند در اولین دقایق کودتا بینالی یلدیریم با حضور در برنامه خبری این قدام را کودتا توصیف کرد و از  مردم ترکیه خواست به کودتاگران توجهی نکنند و آماده حضور در خیابانها باشند تا ساعاتی پس از شروع کودتا خبری از رجب طیب اردوغان نبود مشخص شد که وی در شهر توریستی مارماریس در تعطیلات تابستانی است حال چرا کودتاگران نتوانستد وی را دستگیر کنند مبحث دیگری است. اردوغان توانست از طریق اسکایپ به پخش زنده تلویزیون سی ان ان ترک  که یکی از پر بینده ترین کانالهای تلویزیونی ترکیه است وصل شد و بصورت زنده با مردم ترکیه صحبت کند وی با کودتا نامیدن این اقدام افسران ارتش از مردم خواست به خیابانها بریزند و مانع تحقق اهداف کودتا گران شوند نکته بسیار مهم این است که این کانال متعلق به غول رسانه ای ترکیه آیدین دوغان از منتقدین و مخالفان حزب عدالت و توسعه بود که سال 2011 توسط دولت ترکیه تنبیه اقتصادی شده بود تا اقدام به تولید برنامه های مخالف دولت ننماید کانال 1 تلویزیون تی.آر.تی توسط کودتاگران اشغال شده بود و بیانیه آنها نیز از همین کانال پخش شد. در کنار تلویزیون سی ان ان ترک کانال ان.تی.وی که نزدیک به دولت است نقش فعالی در تهییح مردم داشتند.

تعداد کاربران اینترنت در ترکیه نزدیک به 46 میلیون نفر است از این تعداد 42 میلیون نفر از شبکه های اجتماعی استفاده می کنند از این تعداد 32 میلیون نفر از موبایل و اینترنت پر سرعت استفاده می کند سایت توئیتر نزدیک به 31 میلیون کاربر ترک دارد تعداد کاربران سایت فیسبوک بیش از تویتر است نزدیک به 48 میلیون نفر عضو سایت فیسبوک هستند کاربران فیسبوک نیز توانستند بخوبی از این شبکه استفاده نمایند پیش از این نیز ترکها در قضیه پارک گزی بخوبی از این شبکه اجتماعی برای ساماندهی تطاهرات و تداوم آن بهره جستند طبق آمار سایت میکروبلاق microblog کاربران کاربران ترک این شبکه در شامگاه  شب 15 جولای  بیش از 35 برابر روزهای معمولی اقدام به فرستادن توئیت در این شبکه نمودند بررسی محتوای توئیتهای ارسالی توسط کاربران ترک نشان می دهد که  کاربران ضمن انتقاد از کودتاچیان همدیگر را به حضور در خیابانها و اماکن عمومی و مقابله با کودتاگران فراخواندند.

طبق آمار شرکت Monitera  در عرض 4 ساعت نزدیک به 495 هزار توئیت از سوی کاربران ترک ارسال شده است بر طبق این آمار در هر  ثانیه 34.3 و در هر دقیقه 2062 توئیت ارسال شده است.

غفلت کودتاگران از  قطع اینرنت در روز کودتا و رایج بودن استفاده از تلفنهای هوشمند در بین اقشار مردم ترکیه و همچنین بهره گیری از اینترنت پرسرعت چهار ونیم جی  نقش بسیار مهمی در بسیج مردم و ناکامی کودتا داشت بیش از 56 درصد مردم ترکیه  از تلفنهای هوشمند استفاده می کنند کودتاکران فقط به اشغال کانال تی.آر.تی یعنی تلویزیون دولتی ترکیه نمودند در حالیکه که کانالهای بزرگ و خصوصی مثل سی ان ان ترک مخاطبان بیشتری از کانال دولتی دارند صاحبان این کانال با اینکه مخالف و منتقد حزب عدالت و توسعه بودند در شب کودتا دموکراسی را انتخاب نمودند و در کنار ملت و دولت ترکیه قرار گرفتند این کانال اقدام به برقراری ارتباط با ژنرالهای ارتش می نمود که ارتباطی با کودتا نداشتند این افسران از سربازان تحت امر می خواستند که به پادگانها برگردند و به کودتاگران کمک نکنند چنین مصاحبه هایی این امر را نشان می داد که بدنه ارتش از کودتا حمایت نمی کند.

 مردم با شنیدن پیغام اردوغان و بهره گیری ازشبکه های اجتماعی به خیابانها ریختند با کامیونها اقدام به بستن درب ورودی پادگانها نمودند تا مانع خروج سربازها و ادوات رزهی از پادگانها شوند در درگیری بین کودتاگران و مردم نزدیک به 300 نفر کشته و هزاران نفر نیز مجروح شدند کودتاگران وقتی با حضور مردم و مخالفت آنها با کودتا شدن اقدام به شلیک به مردم نمودند پس از رور 15 جولای تجمع مردم در شهرهای بزرگ ترکیه بوِیژه استانبول – آنکارا – ازمیر و... همه روزه ادامه یافت تا اینکه روز 9 اوت با تجمع میلیونی در میدان ینی کاپی استانبول و حضور وزاری دولت شخض اردوغان و رهبران احزاب مخالف پایان یافت این تجمعات، تجمعات دفاع از دموکراسی نام گرفت گرفته بود و همه شب در میادین اصلی همزمان با حضور مردم سرودهای حماسی و برنامه های متنوعی از سوی شهرداریهای این شهرها انجام گرفت.

پس از کودتای نافرجام دولت ترکیه اقدام به بستن و توقیف روزنامه ها و کانالهای تلویزیونی وابسته به جنبش فتح الله گولن نمودند و مبارزه با جنبش گولن بهانه ای برای سرکوب مخالفان حزب عدالت و توسعه شد پس از کودتا عرصه برای مخالفان تنگ تر از گذشته شده است رسانه های منتقد از این بیم دارند که پس از هر انتقادی به بهانه طرفداری از جنبش گولن با محدویت دولت مواجه شوند امنیت روانی و شغلی برای روزنامه نکاران منتقد و مخالف کمتر از قبل شده است.

با توجه به گسترش تکنولوژیهای  ارتباطی  و در دسترس بودن چنین امکاناتی برای عامه مردم  شرایط  برای  بهره گیری از چنین امکاناتی برای بسیج مردم و ابراز عقاید مختلف در قالب حرکتهای اجتماعی بیش از بیش فراهم شده است تلفنهای هوشمند و شکبه های اجتماعی به جزو لاینکف زندکی روزانه مردم تبدیل شده است تجربه کودتای نافرجام 15 جولای ترکیه این امر را نشان داد که مطبوعات و شبکه های اجتماعی و کانالهای تلویزیونی اگر در جهت صحیح مورد استفاده قرار گیرند می توانند آینده سیاسی یک کشور  را تغییر دهند و حتی بر تحولات منطقه ای و جهانی نیز تاثیر گذار باشند تغییر در سیاست خارجی ترکیه بعد از کودتا و تلاش برای همکاری بیشتر با همسایکان در جهت رفع مشکلات منطقه ای و بویژه بحران سوریه را نمی توان بی ارتباط به کودتای نافرجام 15 جولای و حضور مردم در خیابانها دانست.

 

 

امید شکری کله سر- دانشجوی دکترای روابط بین الملل دانشگاه یالووا ترکیه

منبع: دیپلمات

نظرات
آخرین اخبار